Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, işgal altındaki Filistin topraklarında insani yardım faaliyetlerinin omurgasını oluşturan BM Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı’nın (UNRWA) çok ciddi bir varoluşsal krizle karşı karşıya olduğunu ilan etti. New York’taki BM Genel Merkezi’nde düzenlenen UNRWA Gönüllü Donörler Toplantısı’nda konuşan Guterres, ajansın finansal durumuna dair ürkütücü tablolara dikkat çekti.
Kemer sıkma politikaları yetersiz kaldı: 100 milyon dolarlık açık
Genel Sekreter Guterres, ajans bünyesinde uygulanan acı verici kemer sıkma tedbirlerine ve operasyonel maliyetlerin en alt seviyeye indirilmesine rağmen nakit akışındaki tıkanıklığın aşılamadığını belirtti. UNRWA’nın mevcut taahhütlerini ve insani yardım yükümlülüklerini yerine getirebilmesi için acilen 100 milyon dolar nakit paraya ihtiyacı olduğunu vurgulayan Guterres, bu bütçe açığının kapatılamaması durumunda bölgedeki tüm operasyonların durma noktasına gelebileceği uyarısında bulundu.
Guterres, UNRWA’nın yetkisinin BM Genel Kurulu tarafından verildiğini ve son olarak üye ülkelerin ezici çoğunluğunun desteğiyle altı ay daha uzatıldığını hatırlattı. Ajansın bölgedeki hayati rolüne değinen Genel Sekreter, şu ifadeleri kullandı:
“UNRWA, bölgede yardıma muhtaç 2.6 milyon insana doğrudan temel hizmet sağlıyor. Bu ajansı desteklemek, uluslararası toplumun Filistinli mültecilere karşı taşıdığı tarihi ve insani sorumluluğun bir gereğidir. UNRWA’nın faaliyetlerini sürdürememesi, istikrarsızlığın hakim olduğu bu dönemde tüm bölge genelinde çok daha büyük ve tehlikeli bir kaos dalgası tetikleyecektir.”
“Gazze’de yaşam koşulları korkunç ötesi bir boyutta”
Özellikle Gazze Şeridi’ndeki insani krize ayrı bir parantez açan Guterres, bölgedeki sivil halkın tam anlamıyla bir yaşam savaşı verdiğini belirtti. Gazze’deki durumun insani sınırların çok ötesine geçtiğini aktaran BM Genel Sekreteri, sahadaki korkunç realiteyi şu sözlerle özetledi:
- Altyapı Çöküşü: Halkın açık kanalizasyon atıkları, patlamamış askeri mühimmatlar ve çevre kirliliğiyle iç içe yaşamak zorunda kalması.
- Salgın Tehdidi: Kemirgen hayvanların hızla üremesi ve buna bağlı olarak bulaşıcı hastalıkların kitlesel olarak yayılması.
- Doğa Şartları: Kavurucu yaz sıcaklarının çadır kentlerdeki yaşamı imkansız hale getirmesi ve bitmek bilmeyen kitlesel zorunlu göç dalgaları.
Kronikleşen fon krizi UNRWA’yı eritiyor
Filistinli mülteciler için gıda, sağlık, eğitim ve barınma gibi en temel hakların tek sağlayıcısı konumundaki UNRWA, 2024 yılından bu yana tarihinin en büyük mali ambargosuyla mücadele ediyor. Başta ABD ve bazı büyük batılı donör devletlerin yürüttüğü fon askıya alma politikaları, ajansın bütçesinde yüz milyonlarca dolarlık kalıcı delikler açtı.
Mali krizin derinleşmesi nedeniyle UNRWA son dönemde; Filistin genelindeki okullarında eğitim günlerini azaltmak, binlerce personelin maaşlarında kesintiye gitmek ve temel gıda dağıtım rasyonlarını küçültmek zorunda kaldı. Uzmanlar, toplamda 5.9 milyon Filistinli mülteciye hizmet veren bu devasa mekanizmanın çökmesinin, Orta Doğu’daki insani dengeleri tamamen altüst edeceğini öngörüyor. Ajans, 1949 yılındaki kuruluş yönetmeliğine bağlı olarak Ürdün, Suriye, Lübnan, Batı Şeria ve Gazze Şeridi olmak üzere 5 ayrı bölgede faaliyet yürütüyor.
