ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nda mahsur kalan ticari gemilerin güvenli çıkışını sağlamak amacıyla başlatılan “Özgürlük Projesi” operasyonunun geçici olarak durdurulduğunu açıkladı. Pakistan ve diğer bölge ülkelerinin talebi üzerine bu kararın alındığını belirten Trump, bu hamleyi bir anlaşmaya varılması yolunda atılmış stratejik bir adım olarak nitelendirdi.
Washington savunma pozisyonuna geçti
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Amerikan ordusunun bölgedeki saldırı operasyonlarını sonlandırdığını ve artık “savunma” aşamasına geçildiğini teyit etti. Rubio, ABD’nin çatışmayı başlatan taraf olmayacağını ancak herhangi bir saldırı durumunda “ölümcül bir karşılık” verileceğinin altını çizdi. Beyaz Saray, İran’a yönelik doğrudan saldırıların sona erdiğini Kongre’ye bildirirken, deniz ablukasının ise tam kapasiteyle devam edeceği vurgulandı.
Tahran’dan “yeni denklem” hamlesi
Eş zamanlı olarak İran cephesinden de kritik bir hamle geldi. Tahran yönetimi, Hürmüz Boğazı’ndan geçecek tüm gemiler için yeni bir düzenleme başlattığını duyurdu. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, boğazda “yeni bir denklem” kurduklarını ifade ederek, ABD donanmasına bölgeden uzak durma çağrısı yaptı.
Yeni kurallara göre:
- Boğazdan geçmek isteyen ticari gemilerin İran ordusuyla koordinasyon kurması zorunlu hale getirildi.
- Geçiş yapacak gemilere kuralları içeren resmi bir bildirim iletilecek.
- İran’ın kontrol alanı, yayımlanan yeni haritayla stratejik olarak genişletildi.
Bölgesel gerilim ve barış arayışı
Bölgedeki tansiyon, son günlerde Birleşik Arap Emirlikleri’ne yönelik füze ve İHA saldırıları iddialarıyla zirveye tırmanmıştı. İran bu suçlamaları kesin bir dille reddederken, Washington’daki müzakereciler kalıcı bir çözüm için diplomatik temaslarını sürdürüyor.
Özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden geçen küresel enerji akışının kesintiye uğraması, petrol fiyatlarında 2022 yılından bu yana en yüksek seviyelerin görülmesine neden olmuştu. Yaklaşık 900 ticari geminin bölgede mahsur kaldığı tahmin edilirken, diplomatik çözümün bu gemilerin tahliyesi için tek çıkış yolu olduğu değerlendiriliyor.
