Avrupa Birliği Konseyi, Sudan’da devam eden iç çatışmaların finansmanını kesmek amacıyla kritik bir yaptırım kararı aldı. AB, Sudan menşeli altının satın alınması, ithalatı ve transferine yönelik kapsamlı bir yasak getirdiğini açıkladı. Karar, Nisan 2023’ten bu yana Sudan ordusu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasında süren ve ülkeyi insani bir felaketin eşiğine getiren savaşın ekonomik damarlarını kesmeyi hedefliyor.
AB’nin aldığı kararlar sadece altın ticaretiyle sınırlı değil. Ayrıca, altın işleme süreçlerinde kritik öneme sahip olan cıva ve siyanürün Sudan’a satışı, tedariki veya ihracatı da yasak kapsamına alındı.
Altın, iç savaşın yakıtı mı?
Sudan, Afrika’nın en büyük üçüncü altın üreticisi konumunda bulunuyor. Ancak uzmanlar ve uluslararası raporlar, bu değerli madenin elde edilen gelirlerinin tarafların askeri operasyonlarını sürdürmesi için temel bir kaynak oluşturduğunu belirtiyor.
-
Ekonomik bağımlılık: Güney Sudan’ın 2011’de ayrılmasının ardından petrol gelirlerinin büyük kısmını kaybeden Hartum yönetimi için altın, en önemli döviz kaynağı haline gelmişti.
-
İstihdam boyutu: Ülkedeki madencilik sektörü, yaklaşık 2 milyon kişinin geçim kaynağını oluşturuyor ve toplam üretimin yaklaşık %80’i geleneksel (el ile) yöntemlerle yapılıyor.
Kaçakçılık ve kayıt dışılık sorunu
AB’nin bu yaptırımı, Sudan’daki altın piyasasında uzun süredir var olan “kayıt dışılık” sorununu da bir kez daha gündeme getirdi. Sudanlı yetkililerin verileri, üretilen altın ile ihraç edilen altın arasındaki devasa uçurumu gözler önüne seriyor:
-
Üretim: Sudan Mineral Kaynaklar Şirketi verilerine göre geçtiğimiz yıl 70 ton altın üretildi.
-
İhracat: Sudan Merkez Bankası verilerine göre ise resmi yollardan ihraç edilen miktar sadece 14,5 ton.
Bu veriler, üretilen altının büyük bir kısmının “yasal yollar dışında” veya “kaçak” olarak ülke dışına çıkarıldığını gösteriyor. Sudan Maden Bakanı Nur el-Daim Taha, geçtiğimiz aylarda yaptığı açıklamalarda, elektronik takip sistemleri ve askeri-güvenlik ortak operasyonlarıyla bu kaçakçılığın önlenmesi için planlar yapıldığını duyurmuştu.
AB’nin getirdiği bu yeni kısıtlamaların, halihazırda zor günler geçiren Sudan ekonomisi ve madencilik sektörü üzerinde nasıl bir etki yaratacağı ve tarafların savaş finansmanına ne ölçüde ket vuracağı önümüzdeki dönemde yakından takip edilecek.
