İsrail’de 27 Ekim’de yapılması planlanan kritik parlamento seçimleri öncesinde, Başbakan Binyamin Netanyahu ile ABD eski Başkanı Barack Obama arasındaki tarihi anlaşmazlıklar yeniden alevlendi. Obama’nın Kuzey İrlanda’nın başkenti Belfast’ta katıldığı bir etkinlikte İsrail ve Filistin meselesine dair sarf ettiği sözler, İsrail yönetiminde sert yankı buldu.
Belfast’taki konuşmasında İsrail’in Filistinlilere yönelik politikalarını eleştiren Obama, Tel Aviv yönetiminin “ahlaki üstünlüğünü kaybettiği” uyarısında bulundu. Başkanlığı döneminde de Netanyahu’ya bu durumu doğrudan ilettiğini hatırlatan Obama, bölgedeki döngüyü kırma sorumluluğunun gücü elinde bulunduran tarafa ait olduğunu vurguladı.
Obama: “Başka bir halkın toprağını aldılar”
Obama, konuşmasında İsrail’in kuruluş sürecine ve Yahudi halkının tarihsel geçmişine değinerek şu değerlendirmelerde bulundu:
“Gerçek şu ki, Yahudi halkı yüzyıllar boyunca zulüm gördü, ayrımcılığa uğradı ve katledildi; bunun büyük bölümünden Avrupa sorumluydu. Tarihsel bağlarının bulunduğu bir yere sığınmak istemeleri anlaşılabilir bir durumdur ve bu inkâr edilemez. Ancak inkâr edilemeyecek bir diğer gerçek de başka bir halkın toprağını almış olmalarıdır. O insanlar sürüldü ve doğal olarak bu durumun bir adaletsizlik olduğunu söyleyerek topraklarını geri istiyorlar.”
Hamas’ın 7 Ekim 2023 saldırılarını da kınayan Obama, İsrail’in yalnızca askeri ve teknolojik üstünlüğüne güvenerek taviz vermeden güvenliğini sağlayamayacağını, bu yaklaşımın uzun vadede bir felakete yol açabileceğini ifade etti.
Netanyahu’dan tepki: “Tarihimiz sömürgecilik projesi değil”
İsrail basınının geniş yer ayırdığı bu açıklamalara Başbakan Binyamin Netanyahu yayımladığı bir video mesajla yanıt verdi. Obama’nın ifadelerini “talihsiz” olarak niteleyen Netanyahu, İsrail’in varlığının bir işgal hareketi olarak tanımlanamayacağını savundu.
Netanyahu açıklamasında, “Yahudi halkı atalarının topraklarında yabancı bir işgalci değildir. Tarihimiz bir sömürgecilik projesi, topraklarımız da çalınmış topraklar değildir. Burası bizim vatanımızdır,” diyerek Batı Şeria’nın güneyine atıfla tarihi isimleri öne sürdü.
Seçim öncesi Washington ve dış güçler tartışması
Obama’nın iki dönemlik başkanlığı (2009-2017) süresince özellikle İran nükleer anlaşması ve yasa dışı yerleşimler konularında sık sık karşı karşıya gelen iki lider arasındaki bu son polemik, İsrail iç siyasetine de yansıdı.
27 Ekim seçimlerine sayılı günler kala Netanyahu, yabancı aktörlerin kendisini iktidardan uzaklaştırmak için çaba gösterdiğini iddia ederek dış müdahale söylemini kampanyasının merkezine taşıyor. İsrail Başbakanı, aralarında New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani’nin de bulunduğu yurt dışındaki muhalif sesleri doğrudan hedef alarak sağ seçmen tabanını konsolide etmeye çalışıyor.
