Suriye ve Filistin’deki trajedilerin gölgesinde, Gazze’de savaşın en ağır bedelini ödeyen anneler, hem derin bir yas hem de on binlerce çocuğun tek sorumlusu olarak hayatta kalma mücadelesi veriyor. Gazze Sosyal Kalkınma Bakanlığı’nın en güncel verilerine göre, bölgede yaklaşık 28 bin 224 dul kadın bulunuyor. Bu kadınlar, sadece eşlerini değil, aynı zamanda tüm sosyal destek ağlarını ve ekonomik güvenliklerini de kaybederek “bileşik travma” adı verilen ağır bir psikolojik sürecin içine sürükleniyor.
Yalnızlık, yoksulluk ve hayatta kalma baskısı
Gazze Sağlık Programı’nda görev yapan psikolog Caroline Al-Kurdi, kadınların yaşadığı travmanın boyutlarını şu sözlerle özetliyor: “Dul kalan bir kadın sadece eşini kaybetmiyor; aynı zamanda tüm destek sistemini yitiriyor. Aşırı sorumluluklar ve acil ihtiyaçlar yüzünden sağlıklı bir yas süreci bile geçiremeden birden hem baba, hem anne, hem de tek geçim kaynağı olmak zorunda kalıyor.”
Uzmanlar, temel ihtiyaçların karşılanamadığı çadırlarda veya kalabalık akraba evlerinde yaşayan kadınlar arasında “travma sonrası stres bozukluğu” (TSSB) oranının yüzde 80’e, ağır depresyon oranının ise yüzde 40’a ulaştığını belirtiyor. Su kuyruklarında geçen saatler, gıda bulma çaresizliği ve çocukların temel ihtiyaçlarını karşılayamamanın yarattığı suçluluk duygusu, annelerin omuzundaki yükü katbekat artırıyor.
Çocuklar ve anneler için tükenmeyen acılar
Savaşın yarattığı yıkım sadece yetişkinleri değil, nesiller boyu aktarılan psikolojik yaraları da beraberinde getiriyor. Gazze Toplum Merkezi Müdürü Psikolog Noor Hassan, annelerin yaşadığı stresi çocuklarına yansıtmak zorunda kaldığını, bunun da çocuklarda kaygı, alt ıslatma ve saldırganlık gibi davranış bozukluklarına yol açtığını vurguluyor.
Çoklu Kayıplar: Birçok anne, hem eşini hem de birden fazla çocuğunu aynı anda kaybederek hayata tutunacak dal bulmakta zorlanıyor.
Ağır Çalışma Koşulları: Geçim sıkıntısı nedeniyle kadınlar, halk fırınlarında yemek pişirmek gibi son derece yorucu ve zorlu işlerde çalışmak zorunda kalıyor.
Destek Eksikliği: Binlerce kadın, çadır kentlerde ve sığınma merkezlerinde herhangi bir profesyonel psikolojik destek alamadan tek başına hayatta kalmaya çalışıyor.
Psikolojik yardım ve umut arayışı
Gazze Sağlık Programı gibi kurumlar, travma geçiren kadınlara ve çocuklara güvenli alanlar oluşturarak rehberlik ve psikolojik ilk yardım sağlamaya çalışsa da, imkanların sınırlılığı ve krizin büyüklüğü binlerce kadına ulaşılmasını engelliyor. Uzmanlar, Gazze’deki annelerin yaralarının sarılması için acil ve kapsamlı insani, tıbbi ve psikolojik müdahalelerin şart olduğunu yineliyor.
