Hürmüz Boğazı’nda ticari gemi trafiği savaşın başlangıcından bu yana en düşük seviyelere gerilerken, İran Savunma Sanayii Günü kapsamında füze ve insansız hava aracı (İHA) kapasitesini yeniden vitrine çıkardı. Tahran yönetimi, ABD bombardımanlarının stratejik deniz geçişini tehdit etme kabiliyetini ortadan kaldıramadığı mesajını veriyor.
ABD yönetimi İran’ın cephaneliğinin büyük bölümünün imha edildiğini öne sürerken, sahadaki göstergeler boğazdaki seyrüseferi felç etmek için devasa bir stoktan ziyade hassas vuruş kapasitesinin yeterli olduğunu ortaya koyuyor.
Petrol akışında sert düşüş
Savaş öncesinde küresel petrol tüketiminin yaklaşık beşte birine denk gelen günlük 20 milyon varil petrolün geçtiği Hürmüz Boğazı’nda sevkiyatlar, 2026’nın ikinci çeyreğinde günlük 4,9 milyon varile kadar geriledi:
-
Irak petrolü: Günlük 3,4 milyon varilden mayıs ayında 100 bin varile kadar düşen geçişler, Bağdat’ın talebi ve Tahran’ın izin vermesiyle 1,5 ila 1,7 milyon varil bandına yükseldi.
-
İran ihracatı: Hark Adası çıkışlı İran petrol ihracatı, temmuz ayındaki 900 bin varil seviyesinden ağustos itibarıyla 156 bin varile indi.
-
Gemi geçişleri: Ağustosta boğazdan geçen ticari gemi sayısı tek haneli rakamlara düşerken, süpertanker kiralama bedelleri günlük 500 bin dolara ulaştı.
Yeraltı üsleri ve füze stoku tartışması
Strateji ve Güvenlik Uzmanı Tümgeneral Muhammed Abdülvahid, tarafların açıkladığı kayıp ve imha verilerinin psikolojik harp unsuru taşıdığına dikkat çekti.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), savaş boyunca yaklaşık 6 bin İHA ve 1500 balistik füzenin önlendiğini açıklarken, ABD Başkanı Donald Trump İran füze stokunun yüzde 82’sinin vurulduğunu belirtmişti. Buna karşılık ABD savunma sistemlerinin de ciddi yıpranma yaşadığı; Patriot füze stokunun 2 bin 300’den 760’a, THAAD stokunun ise 450’den 230’a gerilediği kaydedildi.
Seyrüseferi felç etmek için tam abluka gerekmiyor
Uzmanlar, Keşm, Larak ve Bender Abbas gibi boğaza hakim kıyı hatlarındaki tesislerin hedef alınmasına rağmen İran’ın gemisavar seyir füzeleri ve hassas güdüm yeteneğini koruduğunu vurguluyor.
Hürmüz gibi dar ve stratejik bir hatta seyrüseferi durdurmak için boğazın fiziken tamamen kapatılmasına gerek duyulmuyor. Gemilerin hedef alınmasıyla tırmanan güvenlik riskleri, yükselen sigorta maliyetleri ve navlun fiyatları, küresel denizcilik şirketlerinin rotalarını Ümit Burnu’na çevirmesine yetiyor. Tahran’ın yer altı tünellerine dağıtılmış füze bataryaları ise hava saldırılarına karşı caydırıcılığını sürdürmesini sağlıyor.
