Amerika Birleşik Devletleri’nin 6 Aralık 2017 tarihinde Kudüs’ü İsrail’in başkenti olarak tanıması ve ertesi yıl diplomatik temsilciliğini kente taşımasıyla başlayan tartışmalı süreç, uluslararası hukuka ve Birleşmiş Milletler kararlarına rağmen genişlemeye devam ediyor. İşgal altındaki kentin statüsünün tek taraflı değiştirilemeyeceğini öngören 1980 tarihli 478 sayılı BMGK kararı ile BM Genel Kurulu’nun açık çağrılarına karşın, bugüne kadar toplam 10 ülke büyükelçiliğini Kudüs’e nakletti. Bu ülkeler arasında nüfusunun çoğunluğu Müslüman olan yönetimler ve dünyada yalnızca İsrail tarafından tanınan tek taraflı yapılar da yer aldı.
Washington’ın açtığı yoldan Latin Amerika ülkeleri geçti
ABD yönetiminin 14 Mayıs 2018’de Tel Aviv’den Kudüs’e taşınması, bölgedeki diplomatik dengeleri sarsan ilk büyük kırılma oldu. Bu hamleyi Orta ve Güney Amerika ülkeleri izledi:
- Guatemala (2018): ABD’nin ardından sadece iki gün sonra, 16 Mayıs 2018’de büyükelçiliğini Kudüs’e taşıyarak bu adımı atan ikinci ülke unvanını aldı.
- Paraguay (2018 ve 2024): Mayıs 2018’de taşınan elçilik, aynı yıl iktidara gelen yeni yönetimin tarafsızlık ilkesini gözetmesiyle yeniden Tel Aviv’e çekildi. Ancak Santiago Pena liderliğindeki yönetim, 12 Aralık 2024’te diplomatik misyonu tekrar Kudüs’e taşıdı.
- Honduras (2021): 2019 yılında Kudüs’te açtığı ticaret ofisini genişleten Honduras, 24 Haziran 2021’de büyükelçiliğini resmen açtı.
- Kolombiya (2026): Gustavo Petro döneminde Gazze saldırıları nedeniyle Mayıs 2024’te kesilen diplomatik bağlar, göreve gelen yeni yönetim tarafından onarıldı. Kolombiya, 14 Ekim 2026’da büyükelçiliğini Kudüs’e taşıyan 10’uncu ülke oldu.
Müslüman çoğunluklu ülkeler ve Pasifik adaları
Kudüs kararı yalnızca Latin Amerika ile sınırlı kalmadı; Balkanlar, Okyanusya ve Afrika boynuzunda da dikkat çeken adımlar atıldı.
Kosova Avrupa’da bir ilke imza attı
Eylül 2020’de Washington’da imzalanan normalleşme anlaşması uyarınca İsrail ile diplomatik ilişki kuran Kosova, 14 Mart 2021’de Kudüs’te temsilcilik açtı. Bu kararla Kosova, hem Avrupa’dan hem de nüfusunun büyük bölümü Müslüman olan ülkeler arasından büyükelçiliğini Kudüs’e taşıyan ilk ülke oldu.
Pasifik hattı ve tanınmayan Somaliland adımı
- Papua Yeni Gine (2023): 5 Eylül 2023’te elçilik açan ülke yönetimi, bu tercihin ülkenin Hristiyan kimliğiyle örtüştüğünü bildirdi.
- Fiji (2025): 17 Eylül 2025’te Başbakan Sitiveni Rabuka’nın katıldığı törenle Kudüs’teki temsilcilik faaliyete geçti.
- Nauru (2026): Dünyanın en küçük ada devletlerinden biri olan Pasifik ülkesi Nauru, 7 Eylül 2026’da büyükelçiliğini kente taşıdı.
- Somaliland (2026): 1991’de Somali’den tek taraflı bağımsızlığını ilan eden ve BM üyeleri arasında yalnızca İsrail tarafından (26 Aralık 2025’te) resmen tanınan Somaliland, 15 Haziran 2026’da Kudüs’te büyükelçilik açarak bu adımı atan ikinci Müslüman nüfuslu yapı oldu.
Uluslararası toplumun kahir ekseriyeti ise Doğu Kudüs’ün başkent olduğu bağımsız bir Filistin Devleti kurulmadan atılan tüm bu adımları uluslararası hukukun ihlali ve hükümsüz olarak değerlendirmeye devam ediyor.
