İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW), Libya’nın doğusunu ve güneyini kontrolü altında tutan emekli general Halife Hafter’e bağlı güçlerin adil olmayan askeri yargılamaların ardından geniş çaplı bir infaz dalgası gerçekleştirdiğini açıkladı. Örgüt, ağustos ayı sonundan bu yana en az 31 kişinin kurşuna dizilerek infaz edildiğini ve bunun Libya’da 2010 yılından bu yana belgelenen ilk resmi idam dalgası olduğunu bildirdi.
Askeri cezaevinde 50 kişi daha infaz tehlikesiyle karşı karşıya
Yayımlanan raporda, Hafter kontrolündeki askeri savcılığın 23 Ağustos’ta terör ve cinayet suçlamalarıyla 10 kişinin kurşuna dizildiğini duyurduğu, insan hakları örgütlerinin takibi neticesinde bu sayının eylül ayı ortasına kadar 31’e yükseldiği belirtildi.
HRW, doğudaki Karnada Askeri Cezaevi’nde tutulan en az 50 mahkumun daha her an infaz edilme riski taşıdığına dikkat çekerek infazların derhal durdurulması çağrısında bulundu.
İdam edilen kişilerin önemli bir kısmının, 2014-2018 yılları arasında Bingazi ve Derne kentlerinde yaşanan silahlı çatışmalar sırasında ya da sonrasında alıkonulan sivillerden oluştuğu aktarıldı.
İşkence altında alınan ifadeler ve anayasa ihlali
HRW Orta Doğu ve Kuzey Afrika Direktör Yardımcısı Bessam Huvace, infazların işkence yoluyla zorla alınan ifadelere dayandığını vurguladı. Yargılamaların gizli oturumlarla yapıldığını belirten Huvace, Libya Yüksek Mahkemesi kararlarının hiçe sayıldığını ifade etti.
Süreçte öne çıkan temel hukuk ihlalleri raporda şu şekilde sıralandı:
- İdam edilenler arasında, üst askeri mahkemece 2019 yılında cezası müebbet hapse çevrilmiş iki mahkumun da bulunduğu saptandı.
- Libya Yüksek Mahkemesi Anayasa Dairesi’nin Kasım 2025’te aldığı ve sivillerin terör suçlamasıyla askeri mahkemelerde yargılanmasını anayasaya aykırı bulan bağlayıcı kararı göz ardı edildi.
- Sanıkların avukat seçme ve avukatlarıyla baş başa görüşme hakları engellenirken davalar basın, gözlemciler ve ailelerden tamamen gizli yürütüldü.
Cenazeler ailelere verilmedi, törenler yasaklandı
Raporda, infaz edilenlerin ailelerine önceden resmi bildirimde bulunulmadığı ve son vedalara izin verilmediği aktarıldı. Yetkililerin, aileleri yalnızca teşhis için çağırdığı, ardından cenazeleri teslim etmeyerek ailelerin katılımı olmaksızın gizlice defnettiği belirtildi.
Yakınlarına taziye ve cenaze töreni düzenleme yasağı getirildiği, bu uygulamaların uluslararası insan hakları hukuku kurallarını doğrudan ihlal ettiği kaydedildi.
Uluslararası topluma Hafter üzerinde baskı kurma çağrısı
HRW, Libya makamlarına idam cezalarının uygulanmasını durdurma ve askeri mahkemelerin yetkisini yalnızca askerler tarafından işlenen askeri suçlarla sınırlandırma çağrısını yineledi.
Örgüt ayrıca doğudaki silahlı unsurlara finansal, lojistik ya da siyasi destek sağlayan yabancı hükümetlere seslenerek, yeni infazların önüne geçilmesi için Hafter yönetimi üzerinde ellerindeki nüfuzu kullanmalarını talep etti. İnfaz dalgası, Trablus merkezli uluslararası alanda tanınan hükümet ile doğudaki fiili güçler arasındaki derin siyasi ve askeri bölünmenin sürdüğü bir dönemde gerçekleşiyor.
