Kuzey Afrika ve Libya genelinde yeraltı oyuklarında yaşayan oklu kirpilerin (Hystrix cristata) korunması konusu, bilim insanları ve çevre örgütleri arasında kapsamlı bir tartışmayı beraberinde getirdi. Libya’da yaban hayatını koruma alanında çalışan sivil toplum kuruluşları, özellikle eğlence amacıyla yapılan “gece avcılığının” türü yok olma eşiğine getirdiği konusunda uyarılarda bulunuyor. Bu tartışmalar sürerken, Omar Al-Mukhtar Üniversitesi bünyesindeki araştırmacıların yayımladığı bir çalışma, Çin’deki yetiştiricilik modelini örnek göstererek oklu kirpilerin çiftlik hayvanına dönüştürülmesini önerdi.
Çiftlik önerisinin arkasındaki besin değeri verileri
Libyan Medical Journal adlı dergide yer alan araştırmada; Kjeldahl, Soxhlet ve yüksek performanslı sıvı kromatografisi (HPLC) gibi laboratuvar analiz yöntemleri kullanıldı. Analiz sonuçlarına göre oklu kirpi etinin, sığır ve koyun etine kıyasla daha yüksek protein ve yağ oranına sahip olduğu belirlendi.
Araştırmacılar, elde edilen bu besin değeri verilerinden hareketle hayvanın doğadan avlanması yerine çiftliklerde ticari amaçla yetiştirilmesini ve yerel et üretimine katkı sunulmasını teklif etti.
Uzmanlar uyarıyor: Doğadaki popülasyon çökebilir
Bağdat Üniversitesi Fen Fakültesi’nden Dr. Omar Al-Sheikhly ve Libya Doğa Koruma Barari Örgütü Direktörü Ahmed Ajaj, bu önerinin mevcut yaban hayatı dengesini daha hızlı çökertebileceği görüşünde birleşiyor.
Uzmanların dikkat çektiği temel riskler ve itiraz gerekçeleri şunlardır:
-
Anaç Temini Baskısı: Çiftlik kurulabilmesi için damızlık bireylerin yine doğadan avlanması gerekecektir. Bu durum, av baskısını azaltmak yerine katlayacaktır.
-
Denetim ve Takip Zorluğu: Piyasaya sürülen etin çiftlik üretimi mi yoksa yasa dışı av ürünü mü olduğunu ayırt edecek güçlü bir takip ve genetik denetim mekanizması bulunmamaktadır.
-
Düşük Üreme Hızı: Çin’deki ticari yetiştiricilikte tek seferde yüksek yavru veren türler (örneğin bambu faresi) kullanılırken, oklu kirpinin yalnızca bir veya iki yavru vermesi ekonomik fizibilitesini zayıflatmaktadır.
-
Sağlık Riskleri ve Zoonotik Tehditler: Yabani canlıların çiftlik ortamına alınması, virüs ve parazitlerin evcil hayvanlara ya da insanlara bulaşma riskini (zoonoz) artırmaktadır.
Koruma amaçlı yetiştiricilik ile ticari üretim arasındaki fark
Dr. Omar Al-Sheikhly, ticari et üretimi için yetiştiricilik fikrinin dünyadaki çevre politikalarıyla çeliştiğini vurguluyor. Buna karşın, Suudi Arabistan’ın Uruq Bani Ma’arid Koruma Alanı’nda Arap ve kum ceylanları için uyguladığı gibi yalnızca nesli koruma ve doğaya geri salma odaklı devlet kontrollü projelerin bilimsel olarak başarıya ulaştığı biliniyor.
Libya’daki yerel çevre temsilcileri, oklu kirpinin toplum genelinde tüketim alışkanlığının bulunmadığını, bu aşamada yapılması gereken öncelikli hamlenin ticari pazarlar aramak değil, popülasyonu kaçak avcılığa karşı koruma altına almak olduğunu belirtiyor.
