Orta Doğu’da sular durulmuyor. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğine yönelik “tehditlerini” gerekçe göstererek İran topraklarına yönelik kapsamlı bir hava operasyonu başlattı. Tahran yönetimi ise bu saldırılara, Ürdün, Bahreyn ve Kuveyt’te bulunan ABD askeri üslerini balistik füzeler ve insansız hava araçları (İHA) ile hedef alarak karşılık verdi.
Bu tırmanış, bölgedeki hassas diplomatik dengeleri altüst ederken, küresel piyasalarda da anında karşılık buldu; ham petrol fiyatları operasyon haberleriyle birlikte %3,5’in üzerinde değer kazandı.
ABD’nin operasyon gerekçesi: “Hürmüz’ü korumak”
CENTCOM tarafından yapılan açıklamaya göre, ABD savaş uçakları ve deniz unsurları, İran’ın güneyindeki Bender Abbas ve Keşm adası gibi stratejik noktaları hedef aldı. Operasyonun temel hedefleri şu şekilde sıralandı:
-
Askeri altyapı: İran’ın kıyı radar sistemleri ve hava savunma bataryaları.
-
Lojistik kapasite: İHA fırlatma rampaları, füze rampaları ve küçük hücum botları.
-
Stratejik amaç: CENTCOM, saldırıların İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemilere yönelik tacizlerini “köreltmek” amacıyla yapıldığını belirtti.
ABD, İran’ın dünya ticaretinin can damarı olan bu boğazı kontrol etme girişimlerinin “kabul edilemez” olduğunu vurguladı.
İran’dan eş zamanlı misilleme
İran Devrim Muhafızları (IRGC), ABD’nin saldırılarına karşı “sürpriz” bir misilleme başlattığını duyurdu. Tahran, saldırıların bölgedeki Amerikan varlığını hedef aldığını ve özellikle “stratejik üslerin” vurulduğunu bildirdi.
İran kaynaklarına göre hedef alınan noktalar:
-
Ürdün: Prens Hasan Hava Üssü.
-
Bahreyn: ABD İHA komuta merkezi.
-
Kuveyt: Ali el-Salim Hava Üssü.
İranlı yetkililer, bu saldırıların son 48 saatteki hareketliliklerin izlenmesi sonucu planlandığını ve “yüksek kayıp” beklentisi içerisinde olduklarını iddia etti.
Bölge ülkeleri savunma modunda
İran’ın misillemesi sırasında füzelerin rotasında kalan bölge ülkeleri, hava savunma sistemlerini devreye soktu:
-
Ürdün: Ülke hava sahasına giren 4 İran füzesi, savunma sistemleri tarafından başarıyla imha edildi. Herhangi bir can kaybı yaşanmadığı belirtildi.
-
Kuveyt: Ordu, hava sahasındaki “düşmanca hedeflere” karşı savunma sistemlerinin aktif hale getirildiğini duyurdu.
-
Bahreyn: Savunma Kuvvetleri, İran saldırılarını “haince” olarak nitelendirerek, füzelerin ve İHA’ların havada imha edildiğini açıkladı. Halk, güvenlik önlemleri konusunda uyarılıyor.
Diplomatik mutabakatın sonu mu?
Bu çatışmalar, haziran ayında Pakistan ve Katar arabuluculuğunda imzalanan ve çatışmaları sona erdirmeyi hedefleyen mutabakat muhtırasını fiilen geçersiz kıldı. Taraflar artık birbirlerini “anlaşmayı bozmakla” suçluyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın anlaşmanın “bittiğini” ima eden açıklamaları, bölgede yeni ve daha sert bir çatışma evresine girildiğine dair endişeleri artırıyor.
Analistler, tarafların sınırlı ve kontrollü bir çatışma döngüsü mü hedeflediği, yoksa sürecin topyekün bir bölgesel savaşa mı evrileceği konusunda ikiye bölünmüş durumda. Ancak sahadaki mevcut durum, bölge güvenliğinin son yılların en kritik eşiğinde olduğunu gösteriyor.
