Suriye ile İsrail arasında İdlib kırsalındaki Ebu ez-Zuhur Askeri Havaalanı’na düzenlenen hava saldırısının ardından tırmanan gerilim, istihbarat ve diplomasi hattında üst düzey bir temasla yeni bir boyut kazandı. ABD merkezli haber portalı Axios, Suriye Dışişleri Bakanı Esad eş-Şeybani ile İsrail Dış İstihbarat Servisi (MOSSAD) Direktörü Roman Gofman’ın tansiyonu düşürmek amacıyla bir araya geldiğini duyurdu.
İsrail Kamu Yayın Kuruluşu (KAN) ve İsrail basını, görüşmenin “olumlu ve yapıcı bir havada” geçtiğini aktarırken; İsrail Başbakanlığı ve Suriye Dışişleri Bakanlığı konuya ilişkin resmi açıklama yapmaktan kaçındı.
Saldırı sonrası kesilen temaslar yeniden masada
Görüşme öncesinde yaptığı açıklamada Şeybani, Ebu ez-Zuhur üssüne düzenlenen 8 ayrı hava saldırısının ardından doğrudan temasların kesildiğini ancak güvenlik anlaşması müzakerelerinin kısa süre içinde yeniden başlamasını beklediklerini ifade etmişti.
İki taraf arasındaki temaslarda öne çıkan diplomatik ve askeri başlıklar şunlardır:
-
Gerilimi Azaltma Çabası: Ebu ez-Zuhur üssünün vurulmasıyla tırmanan sınır gerginliğinin kontrol altına alınması hedefleniyor.
-
İsrail’in Güvenlik İddiaları: İsrail Başbakanlığı, saldırıya gerekçe olarak Türk askeri unsurlarının Halep yakınlarındaki bir hava üssüne konuşlanacağı iddialarını öne sürmüştü.
-
Türkiye’den Yalanlama: Türkiye Cumhurbaşkanlığı, Tel Aviv’in iddialarını “hukuksuz hava saldırılarını meşrulaştırmaya yönelik asılsız gerekçeler” olarak nitelendirmiş ve Suriye’nin toprak bütünlüğüne desteğini yinelemişti.
Kapsamlı güvenlik mutabakatı ve Golan şartı
Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara, daha önce yaptığı açıklamada çeşitli uluslararası aktörlerin katılımıyla İsrail ile bir güvenlik mutabakatına varılması için çalıştıklarını belirtmişti. Şam yönetimi, bu tür bir anlaşmanın işgal altındaki Golan Tepeleri üzerindeki egemenlik haklarından vazgeçilmeden, bölgede kalıcı istikrara zemin hazırlayabileceğini vurguluyor.
1974 anlaşması sonrası değişen dengeler
Esed rejiminin Aralık 2024’te devrilmesinin ardından İsrail, 1974 tarihli Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması’nın geçersiz kaldığını öne sürerek tampon bölgeyi ve Şeyh Dağı’nın (Hermon) Suriye tarafındaki stratejik noktalarını kontrol altına almıştı. Şam ile Tel Aviv arasındaki temasların, bu fiili durumun sınır güvenliği çerçevesinde yeniden düzenlenmesini amaçladığı değerlendiriliyor.
