Suriye Dışişleri Bakanlığı ile Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), eski rejim döneminden kalan beyan edilmemiş geçmiş nükleer faaliyetlere ilişkin askıda bekleyen dosyaların çözüme kavuşturulmasında kritik bir ilerleme sağlandığını duyurdu. Şam’da düzenlenen ortak basın toplantısında, Suriye’nin kendi inisiyatifiyle uluslararası denetçilere bildirdiği nükleer maddelerin ilk teftiş sürecinin başladığı açıklandı.
Suriye Dışişleri Bakanı Esad eş-Şeybani ile UAEA Başkanı Rafael Grossi, başkent Şam’da bir araya gelerek yürütülen ortak sürecin detaylarını kamuoyuyla paylaştı.
“Geçmiş rejimin mirasını temizliyoruz”
Toplantıda konuşan Suriye Dışişleri Bakanı Esad eş-Şeybani, yeni Suriye yönetiminin Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması’na (NPT) ve güvence denetimi anlaşmalarına tam bağlı olduğunu vurguladı. Şam yönetiminin barışçıl nükleer enerji üretimi, sağlık ve su yönetimi gibi alanlarda uluslararası toplumla iş birliğini geliştirmeyi hedeflediğini belirten Şeybani, şu ifadeleri kullandı:
“Geçmiş rejimin nükleer faaliyetler konusundaki mirasını temizlemek için gerekli tüm adımları atıyoruz. 18 yılı aşkın bir sürenin ardından Deyrizor’daki tesise erişimi kendi inisiyatifimizle sağladık. Yeni Suriye, şeffaflık içinde barışçıl nükleer teknoloji ortaklıklarına açıktır.”
İran Devrim Muhafızları’ndan ayrılan isimlerin daha önceki beyanlarına göre, Deyrizor’un El-Kibar bölgesindeki nükleer tesis, İran ve Kuzey Kore iş birliğiyle inşa edilmiş ve söz konusu alan 2007 yılında İsrail hava saldırısıyla imha edilmişti.
Grossi Deyrizor sahasını inceledi
UAEA Başkanı Rafael Grossi, 17-18 Ağustos tarihlerinde Suriye’ye gerçekleştirdiği resmi ziyaret kapsamında Deyrizor’daki nükleer sahada yürütülen kazı çalışmalarını ve yeni tespit edilen nükleer maddelerin bulunduğu ikinci bir tesisi yerinde inceledi.
Grossi, yeni Şam hükümetiyle yaklaşık 18 aydır yapıcı bir temas yürüttüklerini belirterek, eski rejime ait gizli tesislerin uluslararası denetime açılmasının küresel endişeleri gidereceğini ve Suriye’nin enerji ile sağlık sektörlerinde yeni ortaklıklar kurmasının önünü açacağını ifade etti.
Öte yandan, ABD basınına yansıyan bilgilere göre UAEA ekipleri; Washington, Şam ve Tel Aviv arasındaki diplomatik temasların ardından “99 Nolu Tesis” olarak bilinen gizli noktadaki nükleer materyallerin güvenli şekilde tahliyesine yönelik çalışmalarını sürdürüyor.
Ebu Duhur saldırısına sert tepki
Dışişleri Bakanı Şeybani, basın toplantısında İsrail savaş uçaklarının İdlib kırsalındaki Ebu Duhur Askeri Havaalanı pistine düzenlediği hava saldırılarını da sert bir dille kınadı. Saldırının hiçbir gerekçesi olmayan açık bir provokasyon ve egemenlik ihlali olduğunu vurgulayan Şeybani, Şam yönetiminin İsrail saldırganlığına karşı diplomasi kanalını ve uluslararası hukuk yollarını kararlılıkla kullanmaya devam edeceğini bildirdi.
