Suriye Merkez Bankası’nın elektronik ödeme ve para transferi sistemlerini uygulamaya koyacağını duyurması, ülkedeki nakit ağırlıklı finans yapısının dönüşümüne dair tartışmaları başlattı. Düzenleme; ödeme hizmeti sağlayıcıları, elektronik para kuruluşları ve ödeme sistemi işleticileri için yasal çerçeve sunsa da mevcut altyapı yetersizlikleri sürecin önündeki en büyük engel olarak öne çıkıyor.
Nakit bağımlılığı ve altyapı krizi
Dünya Bankası verilerine göre Suriye finans sektörü, modern dijital ödeme altyapısından yoksun ve ezici oranda geleneksel nakit kullanımına bağımlı durumda bulunuyor. İnternet erişimindeki aksaklıklar, bankacılık kültürünün zayıflığı ve 2011 öncesi yetişkin nüfus içinde yalnızca yaklaşık 2 milyon kişinin banka hesabına sahip olması dönüşümü zorlaştırıyor. Sektörün modernizasyonu için Dünya Bankası’nın sağladığı 100 milyon dolarlık hibe gibi dış kaynaklı fonlar devreye sokuluyor.
Başarı için gereken 7 temel gereksinim
Ekonomi uzmanlarına göre Suriye’nin elektronik ödemede başarıya ulaşabilmesi için 7 kritik şartın sağlanması gerekiyor:
-
Yasal mevzuat: Ödeme şirketleri ve elektronik cüzdanları denetleyen net yasal çerçeve.
-
Sağlam altyapı: Kesintisiz, güvenli telekomünikasyon ve internet ağı.
-
Entegre sistem: Bankalar ile dijital cüzdanların ulusal ödeme sistemine tam entegrasyonu.
-
Siber güvenlik: Finansal verilerin ve kullanıcı güvenliğinin üst düzeyde korunması.
-
Finansal okuryazarlık: Halk ve esnaf nezdinde dijital ödeme bilincinin yaygınlaştırılması.
-
E-ticaret teşviki: Dijital işlemleri besleyecek online ticaret pazarının büyütülmesi.
-
Güven inşası: Vatandaşların kısıtlama olmaksızın para yatırıp çekebileceğine dair güven ortamının sağlanması.
Temel engel: Bankacılık sistemine güven
Finans uzmanları, Merkez Bankası’nın attığı adımı yasal bir başlangıç olarak nitelendirirken, sistemin işleyebilmesi için para çekme ve yatırma işlemlerindeki kısıtlamaların kaldırılması gerektiğine dikkat çekiyor. Yüksek nakit kullanımı ve dolarizasyonun likiditeyi bankacılık sistemi dışına ittiği belirtilirken; gerekli teknik, yasal ve altyapı hazırlıklarının tamamlanması durumunda etkin bir sistemin kurulmasının 12 ila 24 ay sürebileceği öngörülüyor.
