Suriye’nin başkenti Şam’ın en önemli simgelerinden biri olan İslam komutanı Selahaddin Eyyubi anıtının, tarihi Şam Kalesi önündeki yerinden sökülerek kaldırılması ülkede geniş yankı uyandırdı. Şam Valiliği taşıma işleminin heykelin restorasyonu, temizliği ve yıpranan kısımlarının onarımı amacıyla yapıldığını duyursa da karar sokakta ve sosyal medyada hararetli tartışmalara neden oldu.
Valilikten yapılan açıklamada, anıtın sanatsal değerinin korunması için gerekli bakım ve onarım çalışmalarının yürütüldüğü, tarihi şahsiyetin manevi mirasına yaraşır ve ziyaretçilerin her açıdan rahatça görebileceği uygun bir yeni noktanın belirlenmesi için çalışmaların sürdüğü ifade edildi.
Şam’ın sembolü ve 200 liranın yüzü
Merhum Suriyeli heykeltıraş Abdullah es-Seyyid tarafından Nizar Alluş ve Fuad Tubal’ın katkılarıyla tasarlanan anıtın yapımına 1992 yılında başlanmış; komutanın vefatının 800. yılı anısına 1993’te resmi açılışı yapılmıştı.
Dev heykel grubu, Selahaddin Eyyubi’yi 1187 Hıttin Zaferi ve Kudüs’ün fethini simgeleyen atının üzerinde iki askeriyle birlikte tasvir ediyor. Komutanın hemen arkasında ise savaş sonrası esir alınan Kudüs Kralı Guy de Lusignan ile Renaud de Chatillon yer alıyor. Anıt, uzun yıllar boyunca Suriye’nin 200 liralık banknotlarında yer alarak kentin kolektif hafızasında derin bir yer edinmişti.
Kamuoyunda ikiye bölünen görüşler
Anıtın kale kapısından kaldırılması Şam sakinleri ve aydınlar arasında görüş ayrılıklarına yol açtı:
- Tarihi Doku ve UNESCO Standartları: Kararı destekleyen yazar Muhammed Mansur gibi isimler, UNESCO ilkelerine atıfta bulunarak tarihi bir kalenin hemen dibine betonarme çağdaş bir heykelin konulmasının baştan beri yanlış olduğunu ve anıtın kaleden uzaklaştırılmasının mimari açıdan doğru bir adım olduğunu savundu.
- Trafik ve Seyyar Satıcı İstilası: Bazı vatandaşlar, devasa anıtın kaldırımda yaya geçişini tıkadığını ve etrafının seyyar tezgahlar ile kaçak yapılarla dolduğunu belirterek düzenleme ihtiyacına vurgu yaptı.
- Hafıza ve Mekan Bağlantısı Tepkisi: Karşı çıkanlar ise heykelin sadece 33 yıllık olsa dahi kentin görsel kimliğinin ayrılmaz bir parçası haline geldiğini belirtti. Heykelin, Selahaddin Eyyubi’nin 1193 yılında vefat ettiği ve ilk defnedildiği yer olan kalenin hemen önünde bulunmasının güçlü bir tarihi bağ taşıdığı, kaldırılmasının ise büyük bir hata olduğu savunuldu.
Selahaddin Eyyubi’nin naaşı vefatından iki yıl sonra oğlu el-Melikü’l-Efdal tarafından Emevi Camii’nin bitişiğindeki Aziziye Medresesi’ne taşınmış ve günümüzde ziyaret edilen ünlü türbesine nakledilmişti. Restorasyon sürecinin ardından anıtın eski yerine dönüp dönmeyeceği ya da yeni bir meydana taşınıp taşınmayacağı Şam kamuoyunun yakın takibinde bulunuyor.
