1956 yılındaki Süveyş Kanalı’nın millileştirilmesi, Mısır lideri Cemal Abdünnasir’i Arap dünyasının gözünde anti-emperyalist bir kahraman haline getirirken, Batı blokuna entegre olan Türkiye’de farklı bir endişeyle karşılandı. Başbakan Adnan Menderes yönetimi, NATO üyeliği ve Bağdat Paktı ekseninde bölgeyi Sovyet tehdidine karşı korumaya çalışırken, Nasır’ın sınırları aşan popülaritesini ve bağımsız dış politikasını Ankara’nın güvenliğine doğrudan bir müdahale olarak değerlendirdi. Bu süreç, iki ülke arasında soğuk rüzgarların esmesine ve Orta Doğu’nun iki farklı vizyon arasında bölünmesine yol açtı.
Suriye: İki liderin ve iki vizyonun çarpıştığı arena
Mısır ve Türkiye arasındaki bu jeopolitik rekabetin en sert yaşandığı alan ise Suriye oldu. 1957 yılında Şam yönetiminin Sovyetler Birliği ile yakınlaşması ve Doğu Bloğu’ndan silah anlaşmaları yapması, hem Washington’da hem de Ankara’da alarm zillerinin çalmasına neden oldu. Türkiye, güney sınırında komünist bir etki alanı oluşmasından çekinirken, Mısır ise Suriye’ye askeri ve siyasi destek vererek bu ablukayı kırmaya çalıştı.
Sınırda askeri yığınak ve diplomatik gerilim
Suriye sınırındaki askeri hareketlilik ve Sovyet lideri Kruşçev’in Türkiye’ye yönelik uyarıları, krizi uluslararası bir boyuta taşıdı. Mısır’ın Lazimye limanına asker göndermesi, Nasır’ın etkisinin Şam’da fiili bir güce dönüşmesinin miladi oldu. Ankara, Batılı müttefiklerinin desteğiyle güvenlik önlemlerini artırırken, Arap sokağındaki anti-emperyalist dalga Menderes hükümetini zor durumda bıraktı.
Birleşme kararı ve dönemin kapanışı
Yaşanan bu yoğun bölgesel gerilim ve dış baskılar, Suriye’nin iç siyasetindeki kırılganlıkla birleşince kaçınılmaz sonu hazırladı. Şam yönetimi, dış baskılardan ve iç istikrarsızlıktan kurtulmak amacıyla 1958 yılında Mısır ile birleşerek Birleşik Arap Cumhuriyeti’ni kurdu. Bu hamle, Nasır’ın bölgedeki etkisini zirveye taşırken, Türkiye’nin güney sınırındaki stratejik dengeleri kalıcı olarak sarstı ve iki ülke arasındaki rekabeti tarihin en kritik sayfalarından biri haline getirdi.
