Suriye’de 16 Nisan 2013 tarihinde başkent Şam’ın güneyindeki Tadamon Mahallesi’nde en az 288 sivilin çukurlara doldurularak infaz edildiği kan donduran katliam, dünya kamuoyunun hafızasındaki tazeliğini koruyor. Katliamın baş faili olan eski rejim istihbaratçısı Emced Yusuf’u sanal ortamda köşeye sıkıştırarak itirafını alan araştırmacı Ansar Shahhoud’un yürüttüğü zorlu süreç, İsveçli yönetmen Sam Benstead’in imzasını taşıyan “Killing Anna” (Anna’yı Öldürmek 2026) belgeseliyle sinemaya aktarıldı.
Belgesel, yalnızca katliamın belgelenme ve ifşa edilme aşamasını değil; faile ulaşmak için yaratılan sahte bir kimliğin araştırmacının ruh dünyasında açtığı derin yaraları ve ödenen ağır bedelleri mercek altına alıyor.
Sanal kimlikle rejim ağlarına sızış
Tarihe geçen araştırma süreci, 2019 yılında soykırım araştırmacısı Türk akademisyen Uğur Ümit Üngör’ün eline geçen sızdırılmış bir infaz kaydıyla başladı. Üngör, Şam’daki vahşeti aydınlatmak amacıyla soykırım uzmanı Suriyeli araştırmacı Ansar Shahhoud ile güçlerini birleştirdi. Katliam videosundaki tetikçinin kimliğini tespit etmek için sosyal medyada “Anna Sh” adında kurgusal bir profil oluşturuldu.
Rejimi hararetle destekleyen ve üniversite tezi için çalışan bir akademisyen kimliğine bürünen “Anna”, bu yöntemle onlarca istihbarat subayının güvenini kazanmayı başardı. İki yılı aşkın süren titiz dijital takibin ardından Shahhoud, katliam görüntülerindeki failin askeri istihbaratın 227. Şubesi’nde görevli Emced Yusuf olduğunu doğruladı.
Yusuf’un bir yandan masum insanları acımasızca çukura atıp vururken, diğer yandan sosyal medyada motosiklet üzerinde veya spor salonunda sıradan bir hayat sürerken paylaştığı fotoğraflar, belgeselin dikkat çektiği en sarsıcı zıtlıklardan birini oluşturuyor.
Beyaz maskeli gazeteci ve çukurun konumu
Araştırma derinleştikçe Şam’da sahada çalışan ve güvenlik gerekçesiyle beyaz bir maske takarak çekimlere katılan gazeteci Hazem Abdullah devreye girdi. Abdullah, rejim döneminin kontrol noktaları ve yıkık sokakları arasında hayatını riske atarak katliamın gerçekleştiği çukurun tam coğrafi koordinatlarını tespit etti ve Yusuf’un istihbarat bağlantılarını somut delillerle kanıtladı.
Sarhoş gelen itiraf ve sarsıcı itiraf anı
Süreç, sanal takibin kilitlendiği bir anda Yusuf’un “Anna”yı görüntülü aramasıyla kırılma noktasına ulaştı. Kamera karşısına sarhoş ve bitkin halde çıkan fail, Shahhoud’un profesyonelce yönelttiği sorular ve kurduğu psikolojik tuzak neticesinde suçunu açıkça itiraf etti. Yusuf’un sarf ettiği “Kardeşimin intikamını onu öldürenlerden aldım, pek çoğunu kendi ellerimle öldürdüm” sözleri, 27 Nisan 2022’de İngiliz The Guardian gazetesinde yayımlanarak uluslararası alanda infial yaratan dosyanın en somut itirafı oldu.
“Ya Ansar olacaksın ya Anna”
Dört yıl boyunca katillerle temas halinde yaşamak, kurbanların yüzlerini hafızaya kazımak ve sahte bir karaktere hapsolmak, Ansar Shahhoud’un üzerinde ağır bir travma bıraktı. Gördüğü psikolojik tedavinin ardından kimliğini geri kazanmak için harekete geçen Shahhoud, filmin final sahnesinde simgesel bir adım attı.
Çekimler için özel olarak yeniden inşa edilen ve yıllarca Yusuf ile iletişim kurduğu çalışma odasını ateşe veren Shahhoud, alevleri izlerken “Elveda Anna” diyerek sahte kimliğini geride bıraktı.
Belgesel, rejim sonrası dönemin imkanlarıyla kurban yakınlarının ve hayatta kalanların doğrudan tanıklıklarına da yer vererek adalet arayışını diri tutuyor. Ancak yapım, infaz görüntülerini ilk kez sızdırarak bu tarihi araştırmanın başlamasını sağlayan iki Suriyeli gence yeterince odaklanmadığı gerekçesiyle sinema eleştirmenleri tarafından eleştiriliyor.
