İkinci başkanlık dönemine uluslararası çatışmaları bitirme ve “barış mimarı” olma vaadiyle başlayan ABD Başkanı Donald Trump’ın dış politika gündemi, kasım ayında yapılacak Kongre ara seçimleri öncesinde Cumhuriyetçi Parti’yi zorlu bir siyasi tabloyla karşı karşıya bırakıyor.
Reuters analizine göre, İran ile yaşanan askeri ve diplomatik krizin çıkmaza girmesi, Gazze’deki barış girişimlerinin duraklaması ve Ukrayna savaşının sonlandırılamaması, Cumhuriyetçilerin Temsilciler Meclisi ve Senato’daki çoğunluğunu kaybetme riskini artırıyor. Seçim takviminin hızlandığı bu süreçte, dış politikadaki açmazların Amerikan iç ekonomisine yansıması seçmen eğilimlerini doğrudan etkiliyor.
İran savaşı ve Hürmüz krizi ekonomiyi vuruyor
Tahran yönetimiyle diplomatik temasların kesilmesi ve yeni bir ekonomik yaptırım dalgasının devreye sokulması, askeri müdahalelerin hedeflenen siyasi sonuçları veremediği tartışmalarını alevlendirdi. Sürecin Amerikan iç pazarına yansımaları belirginleşirken, artan enflasyon ve tırmanan akaryakıt fiyatları kamuoyu memnuniyetini geriletiyor:
Onay oranlarında sert düşüş: Reuters/Ipsos tarafından yapılan son ankette Trump’ın performansına yönelik kamuoyu desteğinin yüzde 33 seviyesine indiği görüldü.
Küresel enerji koridoru: Dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin aksaması, küresel piyasalarla birlikte ABD borçlanma maliyetleri üzerinde de baskı oluşturuyor.
Müttefikler arası diplomasi gerilimi: Washington’ın bir yandan boğazı kendi kontrolünde gösterme çabası, diğer yandan arabuluculuk yürüten Umman’a yönelik sert söylemleri müttefikler nezdinde belirsizliğe yol açıyor.
Beyaz Saray’da görüş ayrılığı ve savunma argümanları
Washington kulislerinde, İran krizinin Beyaz Saray içinde stratejik bir bölünmeye yol açtığı ve krizden çıkış yolu konusunda net bir ortak payda bulunmadığı ifade ediliyor.
Başkan Trump, operasyonların ve artan ekonomik maliyetlerin İran’ın nükleer silah elde etmesini engellemek için kaçınılmaz olduğunu savunuyor. Beyaz Saray Sözcüsü Anna Kelly ise Trump yönetiminin uluslararası alanda Amerikan itibarını yeniden tesis ettiğini, esirlerin serbest kalmasına öncülük ettiğini ve ticari anlaşmaları daha adil hale getirdiğini öne sürdü.
Gazze ve Ukrayna müzakerelerinde tıkanıklık
Dış politikadaki aksaklıklar yalnızca İran dosyasıyla sınırlı kalmıyor. Trump’ın özel temsilcisi ve damadı Jared Kushner’ın Gazze’de ateşkesin ikinci aşamasını başlatma hedefiyle gerçekleştirdiği bölge temasları somut bir ilerleme sağlanamadan sona erdi.
Benzer şekilde, Ukrayna’daki çatışmaları dondurmaya yönelik müzakere girişimleri de sahada süren hava akınları ve karşılıklı katı şartlar nedeniyle askıda kalmış durumda. Araştırmacılar, Trump’ın geleneksel dış politika dengelerini sarstığını ancak bu yaklaşımı Amerikan seçmeni nezdinde somut kazanımlara dönüştürmekte zorlandığını vurguluyor.
