Yemen’de son dönemde tırmanan askeri gerilim, ülkedeki en hassas insan hakları krizlerinden birini yeniden uluslararası gündemin merkezine taşıdı. Sahadan gelen bağımsız veriler ve insan hakları kuruluşlarının raporları, Husi hareketinin çatışmalarda çocuk yaştaki bireyleri etkin biçimde cepheye sürmeye devam ettiğini ortaya koyuyor. Özellikle son çatışma dalgası, kimlikleri, yaşları ve hangi koşullarda ön saflara gönderildikleri tam olarak aydınlatılamayan yüzlerce çocuğun trajedisini gözler önüne seriyor.
Ağır bilanço: Ölümler, esirler ve kayıplar
Yemen İnsan Hakları Bakanlığı tarafından paylaşılan resmi verilere göre, yalnızca bir ay içerisinde Husiler tarafından silah altına alınıp çatışma bölgelerine sevk edilen en az 100 çocuk hayatını kaybetti. Yetkililer, bu verilerin fotoğraflar ve aile beyanlarıyla doğrulanmış asgari rakamlar olduğunu, gerçek kaybın çok daha yüksek olabileceğini vurguluyor.
Kızıldeniz kıyı şeridi, Taiz, Marib ve el-Cevf hattında yürütülen saha gözlemleri; ölümlerin yanı sıra hükümet güçleri tarafından esir alınan veya kendisinden tamamen haber alınamayan çok sayıda çocuğun varlığını belgeliyor. İlk tahminler, çatışmalarda hayatını kaybeden, esir düşen veya kaybolan çocuk sayısının 200 ila 250 arasında değiştiğine işaret ediyor.
Aileler derin bir belirsizlik içinde
Çocukların silah altına alınması, yalnızca cephe hattında değil, geride kalan aileler üzerinde de derin yaralar açıyor. Evlatlarının izini kaybeden onlarca Yemenli aile, çocuklarının esir mi düştüğü, çatışmada mı yaşamını yitirdiği konusunda hiçbir bilgiye ulaşamıyor.
Resmi kayıt mekanizmalarının ve şeffaf veri paylaşımının bulunmayışı nedeniyle aileler, çocuklarının akıbetini sosyal medyaya sızan görüntülerden veya yerel arabuluculardan öğrenmeye çalışıyor. Yaşanan bu durum, krizin insani boyutunu katlayarak büyütüyor.
Görüntüler manipülasyon ve baskıyı belgeliyor
Çatışma bölgelerinden servis edilen video kayıtları, ön saflarda yer alan veya esir düşen çocukların psikolojik durumunu açıkça sergiliyor. Kayıtlarda, çocukların nerede bulunduklarına ve ne için savaştıklarına dair net bir kavrayışa sahip olmadıkları, sorgulama anlarında yoğun korku ve kafa karışıklığı yaşadıkları görülüyor. Uzmanlar, çocukların ezberletilen ideolojik sloganları anlamını bilmeden tekrarladığını ve bunun bilinçli bir karardan ziyade ağır bir yönlendirme ve istismarın sonucu olduğunu ifade ediyor.
Yoksulluk ve zorlama silah altına almanın kapısını aralıyor
Çocukların silah altına alınmasında derinleşen ekonomik çöküş ve kronik yoksulluk en büyük istismar aracı olarak kullanılıyor. Temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanan yoksul aileler, maddi yardım vaatleri veya kültürel ve eğitsel faaliyet adı altında yürütülen seferberlik çalışmalarıyla ikna ediliyor. Ancak bazı vakalarda ailelerin rızası dahi gözetilmeksizin çocukların doğrudan baskı, tehdit veya zorla alıkonma yoluyla cephelere sevk edildiği yönünde ciddi ihbarlar bulunuyor.
Savaş kayıplarını telafi etmek amacıyla çocukların birer kaynak gibi görülmesi, toplumun geleceğinde nesiller boyu sürecek kalıcı travmalara yol açıyor. İnsan hakları savunucuları, kayıp çocukların akıbetinin derhal tespit edilmesi, esirlerin güvenli şekilde ailelerine teslim edilmesi ve sorumlular hakkında bağımsız uluslararası soruşturma açılması çağrısını yineliyor.
