Yemen’de 2022 yılının nisan ayından bu yana süregelen ve “çatışmasızlık/gerilimi düşürme” olarak adlandırılan fiili durum tamamen sona erdi. Marib, Cevf, Hadramut, Hudeyde, Taiz, Dali ve Lahic hatlarında eş zamanlı başlayan şiddetli çatışmalar, Kızıldeniz’deki deniz ticareti yollarına ve Suudi Arabistan’daki petrol tesislerine uzanarak geniş çaplı bir bölgesel krize dönüştü.
Çatışma haritası genişliyor: Cephelerdeki son durum
Askeri uzmanlar, Yemen genelinde aynı anda patlak veren bu hareketliliği geçici bir gerilimden ziyade tarafların taktiksel bir doktrin değişimi olarak değerlendiriyor. Çatışmaların yoğunlaştığı ana hatlar şu şekilde öne çıkıyor:
-
Marib ve Hadramut: Hükümet güçlerinin silah kaçakçılığı rotalarına yönelik operasyonlarının ardından Husiler, Marib ve Hadramut’taki askeri karargahları balistik füzeler ve İHA’larla hedef aldı. Bölgede 2 milyondan fazla sivilin yaşadığı mülteci kamplarının çevresi de saldırıların menziline girdi.
-
Cevf: Marib ile Suudi Arabistan sınırı arasındaki çöl şeridinde Husi güçlerinin sızma girişimleri yoğunlaşırken, iki taraf arasında karşılıklı ağır topçu atışları sürüyor.
-
Taiz ve Hudeyde: Husilerin Muha Limanı ve çevresindeki yerleşim birimlerine yönelik füze, İHA ve bomba yüklü bot saldırıları sonucunda can kayıpları ve altyapı hasarı meydana geldi. Güney Hudeyde hattında ise hükümet birlikleri Husi tahkimatlarına yönelik karşı operasyonlar yürütüyor.
-
Dali ve Lahic: İbb ve Taiz sınırlarına yakın kuzey hatlarında doğrudan kara çatışmaları ve mevzi mücadeleleri yaşanıyor.
Gerilimi düşürme sürecinin çöküşü ve bölgesel arka plan
Ekim 2022’de resmi süresi dolan BM ateşkesinin ardından sahada süren “ne savaş ne barış” dengesi, geçtiğimiz haziran ve temmuz aylarında yaşanan gelişmelerle tamamen dağıldı. İran hava yolu şirketi Mahan Air’e ait uçakların Sana Havalimanı’na inişiyle tırmanan kriz, karşılıklı seyrüsefer kısıtlamalarına ve Husilerin Suudi Arabistan bağlantılı gemilere yönelik abluka ilanına dönüştü.
Husiler, Yanbu ve Cazan’daki Aramco tesislerini ve Kızıldeniz’deki ticari tankerleri hedef alırken, analistler bu adımların Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı eksenindeki daha geniş çaplı uluslararası baskılara karşı bir cephe açma çabası olduğuna dikkat çekiyor.
Sahada güç dengesi: Kim kiminle savaşıyor?
Yemen’deki çatışma dinamikleri yalnızca iki aktör arasındaki basit bir savaştan öte, çok katmanlı ittifakların mücadelesine sahne oluyor:
Tarafların askeri yapılanması
-
Husiler (Ensarullah): İran’ın askeri, lojistik ve istihbari desteğiyle hareket eden grup, kendisini ülkenin meşru savunma gücü olarak konumlarken uluslararası koalisyonun baskısını kırmayı hedefliyor.
-
Meşru hükümet güçleri: Suudi Arabistan öncülüğündeki Arap Koalisyonu tarafından desteklenen hükümet, Savunma Bakanlığı çatısı altında Vatan Kalkanı (Dir’ul Vatan), Dev Devriye Güçleri (Amalika) ve ortak sahil birliklerini tek bir komuta merkezinde toplayarak operasyonel kapasitesini artırıyor.
Gelecek senaryoları: Topyekun savaş kapıda mı?
Askeri analistler, çatışmaların geleceğine ilişkin iki farklı olasılık üzerinde duruyor. Birinci görüşe göre, tarafların güç toplama ve hazırlık süreçleri devam ettiği için mevcut durum kontrollü bir yıpratma savaşı niteliğinde kalabilir ve topyekun bir kara harekatı yılın son çeyreğine kadar ertelenebilir.
İkinci görüş ise hükümet güçlerinin artan operasyonel hazırlığı ve Husilerin ekonomik-askeri hamleleri nedeniyle kapsamlı bir askeri hesaplaşmanın artık an meselesi haline geldiğini savunuyor.
