Fransa, Almanya, İtalya ve İngiltere; İsrail hükümetine işgal altındaki Batı Şeria’da yerleşim genişletme faaliyetlerini durdurma çağrısında bulundu. Dört Avrupa ülkesi, tartışmalı “E1” yerleşim projesi kapsamında bu hafta açılan 1.200’den fazla konutluk ihalelerin derhal geri çekilmesini talep etti.
“İki devletli çözüme varoluşsal tehdit”
Yayımlanan ortak bildiride, projenin yeniden gündeme getirilmesinin “kabul edilemez” olduğu vurgulanarak, söz konusu adımın bölgesel istikrara ve Filistin-İsrail çatışmasına siyasi bir çözüm bulunması ihtimaline ağır darbe vuracağı uyarısı yapıldı.
Açıklamada, Batı Şeria’da yerleşimci şiddetinin rekor seviyelere ulaştığı ve Filistin ekonomisi üzerindeki baskıların arttığı bir dönemde bu kararın derin endişe yarattığı kaydedildi. Dört ülke, iki devletli çözümü zedeleyen yerleşim faaliyetlerinin tamamen durdurulması ve gerilimi tırmandıracak tek taraflı adımlardan kaçınılması gerektiğini belirtti.
Avrupa ve BM’den peş peşe kınamalar
İsrail yönetiminin Doğu Kudüs’ün doğusundaki E1 bölgesinde 1.234 yeni konut inşası için ihale açması uluslararası toplumda geniş yankı buldu:
-
Birleşik Krallık: Dışişleri Bakanı Ed Miliband, E1 projesinin Filistin topraklarının tam kalbinden geçtiğini ve Doğu Kudüs ile Batı Şeria arasındaki bağı kopararak yaşayabilir bir Filistin devletinin kurulmasını imkânsız hale getireceğini söyledi.
-
Almanya: Dışişleri Bakanlığı, projenin hayata geçirilmesinin Batı Şeria’yı fiilen ikiye böleceğini ve Doğu Kudüs’ü tecrit edeceğini belirterek bunun iki devletli çözümü tamamen ortadan kaldıracağını duyurdu.
-
Belçika: Dışişleri Bakanı Maxime Prévot, işgal altındaki topraklardaki tüm yerleşimlerin uluslararası hukuka göre yasa dışı olduğunu hatırlatarak ihalelerin iptal edilmesini istedi.
-
Birleşmiş Milletler (BM): BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, sözcüsü aracılığıyla yaptığı açıklamada, E1 bölgesindeki inşaat planlarının Filistin toprak bütünlüğüne yönelik doğrudan bir tehdit oluşturduğunu vurguladı.
Arap dünyasından sert tepkiler
Arap ülkeleri de İsrail’in yeni yerleşim hamlesine karşı ortak tavır sergiledi. Mısır Dışişleri Bakanlığı, E1 planının Batı Şeria’yı bölmeyi ve Doğu Kudüs’ü Filistin çevresinden tamamen koparmayı hedeflediğini belirterek kararı en sert ifadelerle kınadı. Ürdün Dışişleri Bakanlığı ise ihaleleri “uluslararası hukukun açık bir ihlali” ve Filistin halkının meşru haklarına yönelik doğrudan bir saldırı olarak tanımladı.
E1 projesi neden kritik?
Toplamda yaklaşık 3 bin 400 konut inşa edilmesini öngören E1 projesi, yasa dışı Ma’ale Adumim yerleşimini Kudüs’e bağlamayı hedefliyor. Planın tamamlanması halinde, Batı Şeria’nın kuzeyi ile güneyi arasındaki coğrafi bağlantı tamamen kesilmiş olacak.
İsrail hükümeti E1 planını Ağustos 2025’te onaylamıştı. Aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich ise Filistin devletinin kurulmasını engellemenin eylemlerle mümkün olacağını savunarak Batı Şeria üzerinde tam İsrail egemenliği kurulması çağrısını yineledi. Mevcut verilere göre Batı Şeria’da yaklaşık 3 milyon Filistinlinin yanı sıra 500 bin civarında yasa dışı Yahudi yerleşimci yaşıyor.
