İsrail’de aralarında eski merkez bankası başkanları, maliye bakanlığı üst düzey bürokratları ve ekonomi profesörlerinin yer aldığı 61 saygın ekonomist, yayımladıkları ortak bildiriyle hükümeti sert bir dille uyardı. İsrail Ekonomi Forumu tarafından hazırlanan ve Kanal 13 televizyonunda yer bulan bildiride; Batı Şeria’da genişletilen yasa dışı yerleşim birimleri ve Doğu Kudüs’teki “E1” imar planı nedeniyle Batılı ülkelerin uygulamaya hazırlandığı ekonomik yaptırımların ülke ekonomisinde “tamiri imkansız” tahribatlara yol açacağı vurgulandı.
İmzacılar arasında İsrail Merkez Bankası eski Başkanı Jacob Frenkel, Ulusal Ekonomi Konseyi eski Başkanı Manuel Trajtenberg, Maliye Bakanlığı eski genel müdürleri Avraham Ben-Bassat, Yarom Ariav ve David Brodet ile Bankalar eski Denetçisi Yair Avidan gibi İsrail finans sisteminin tepe noktalarında bulunmuş kilit isimler yer aldı.
Avrupa ve İngiltere’den sert yaptırım adımları
Ekonomistler, İngiltere başta olmak üzere Avrupa ülkelerinin yerleşimci şiddeti ve işgal altındaki topraklardaki inşaat faaliyetlerine misilleme olarak ticari kısıtlamaları genişleteceğine dikkat çekti. Geçtiğimiz eylül ayında Kanada ve 11 Avrupa ülkesi ortak bir deklarasyon yayımlayarak yerleşim yerleriyle olan ticaretin sınırlandırılacağını ilan etmişti.
İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband’ın yerleşimlerin inşasına, genişlemesine ve finansmanına katkı sunan şirketler ile şahıslara yaptırım uygulanacağını duyurması, İsrail iş dünyasında endişeyi tırmandırdı. Uzmanlar, Birleşmiş Milletler’in (BM) yasa dışı yerleşimlerle ticari bağı olan şirketlere yönelik hazırladığı kara listenin genişletilmesinin bu süreci hızlandıracağını ifade etti.
BM kara listesinde 214 şirket ve tüm İsrail bankaları var
Kanal 14’ün aktardığı verilere göre, BM’nin güncel kara listesinde 11 ülkeden 214 uluslararası ve yerel şirket bulunuyor. Bu listede İsrail’deki tüm ticari bankaların yanı sıra Çin devletine ait bir şirket tarafından kontrol edilen süt ve gıda devi Tnuva da yer alıyor.
Bildiride, Batılı finans kuruluşları ve sigorta şirketlerinin yerleşim bölgelerine hizmet veren İsrailli bankalar, müteahhitler ve lojistik firmalarıyla bağlarını koparmaya hazırlandığı kaydedildi. Uluslararası sermayenin ülkeden çekilmesinin hayat pahalılığını daha da körükleyeceği, temel gıda sepeti maliyetinin son 4 yılda halihazırda 5 katına çıktığı bir ortamda enflasyonun kontrolden çıkabileceği belirtildi.
50’yi aşkın ülkeden 100 farklı ticari yaptırım
Ekonomistlerin yayımladığı metinde, halihazırda 50’den fazla ülkenin çeşitli İsrailli şirketlere yönelik 100’e yakın yaptırım kararı aldığına işaret edildi. Silah ticareti ve finansman sektörünün başı çektiği bu boykot dalgasının yüksek teknoloji (high-tech), spor ve savunma sanayisi gibi stratejik alanlarda doğrudan hissedilmeye başlandığı vurgulandı.
7 Ekim 2023’ten bu yana Batı Şeria genelinde yerleşimcilerin saldırıları, zorla yerinden etmeler ve yeni kontrol noktaları hızla artarken; resmi verilere göre Doğu Kudüs dahil bölgedeki 194 yerleşim ve 400 yasa dışı karakolda yaklaşık 750 bin Yahudi yerleşimci yaşıyor. İsrailli uzmanlar, sahadaki bu genişleme politikasının faturasının tüm İsrail toplumuna ağır bir ekonomik yıkım olarak geri döneceği uyarısında bulundu.
