Amerika Birleşik Devletleri’nde Donald Trump yönetiminin üniversitelerde “antisemitizmle mücadele” adı altında yürüttüğü soruşturmaların ardındaki siyasi ve mali baskı mekanizması, resmi bir ifşaatla gün yüzüne çıktı. ABD Adalet Bakanlığı eski çalışanı Halle Van Erem tarafından sunulan ihbar mektubu, saygın üniversitelere yönelik soruşturmaların hukuki delillere değil, önceden belirlenmiş siyasi hedeflere dayandığını ortaya koydu.
Associated Press’in (AP) aktardığı belgelere göre, Adalet Bakanlığı bünyesinde kurulan özel görev gücü; hukuki ihlal kanıtı bulunmamasına veya incelemeler tamamlanmamış olmasına rağmen üniversiteleri ağır mali uzlaşmalara zorladı.
Soruşturmalar siyasi hedefler ve fon kesintileriyle yürütüldü
Adalet Bakanlığı Sivil Haklar Bölümü’nde yaklaşık on yıl görev yapan ve Şubat 2025’te söz konusu görev gücüne atanan kıdemli avukat Halle Van Erem, delilsiz ve siyasi amaçlı süreçlere ortak olmayı reddederek görevinden ayrıldığını belirtti. Şikayet dilekçesinde, üniversitelerden federal fon kesintisi tehdidiyle para tahsil edilmeye çalışıldığı ve özellikle Müslüman akademisyenlerin hedef alındığı vurgulandı.
Prestijli Ivy League kurumlarına uygulanan mali yaptırımlar
Bakanlık içi baskıların merkezinde yer alan üç köklü üniversitede yaşanan süreçler şu şekilde sıralandı:
-
Brown Üniversitesi: Müfettişlerin 1964 Sivil Haklar Yasası’nın 6. Başlığı kapsamında herhangi bir ayrımcılık kanıtı bulamamasına rağmen, ihlalsizlik bildirimi yayımlanması engellendi. Üniversite, hakkındaki üç ayrı soruşturmayı kapatmak için 50 milyon dolarlık uzlaşma ödemesini kabul etmek zorunda kaldı.
-
Columbia Üniversitesi: Soruşturma aceleyle ve birinci anayasa değişikliğiyle korunan ifade özgürlüğü hakları hiçe sayılarak yürütüldü. Kurum, kesilen federal fonlara yeniden erişebilmek adına hükümete 200 milyon dolar ödemeyi içeren bir anlaşmaya vardı.
-
Harvard Üniversitesi: İhlal tespiti dahi yapılmadan 2,6 milyar doları aşan araştırma fonları donduruldu. Bir federal yargıç, hükümetin antisemitizmi üniversitelere yönelik ideolojik saldırılarında bir “paravan” olarak kullandığına hükmederek fon kesintilerini durdurdu.
Gazze protestoları ve öğrencilere yönelik artan tehditler
Üniversitelere yönelik baskı dalgası, İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarının ardından Nisan 2024’te Columbia Üniversitesi’nde başlayıp Yale, MIT, Harvard, NYU ve Texas gibi onlarca kampüse yayılan öğrenci protestolarıyla doğrudan bağlantılı ilerliyor. İsrail ile bağlantılı şirketlerden yatırımların çekilmesini ve ateşkes sağlanmasını talep eden öğrenciler, yönetim tarafından sıklıkla hedef gösterildi.
Trump yönetimi, Filistin yanlısı gösterileri doğrudan terör desteği ve antisemitizmle ilişkilendirerek sert adımlar attı. Mart 2025’te Columbia’daki gösterilerin öncülerinden Filistinli aktivist Mahmud Halil’in tutuklanması tepki çekerken; Trump, Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımlarda eylemlere katılan öğrencilerin okuldan atılacağını veya tutuklanacağını duyurdu.
Öte yandan, “Canary Mission” gibi oluşumların öğrencileri ve akademisyenleri internet üzerinden fişlemesi ve İsrail istihbaratı MOSSAD’ın sosyal medya üzerinden yüz tanıma teknolojileriyle öğrencileri tehdit etmesi, ifade özgürlüğü ve öğrenci güvenliğine dair endişeleri artırdı.
