Yaz aylarında artan hava sıcaklıkları ve rekor seviyelere ulaşan enerji talebi, birçok Arap ülkesinde elektrik şebekelerini çökme noktasına getirdi. Libya, Yemen, Lübnan ve Tunus’ta yaşanan krizler; yakıt kıtlığı, yetersiz yatırım ve yıpranmış altyapı gibi yapısal sorunlar nedeniyle derinleşirken, Cezayir istikrarlı üretim kapasitesiyle süreçten en az etkilenen ülke olarak öne çıkıyor.
Çöken altyapı ve 24 saati bulan kesintiler
Savaş ve siyasi istikrarsızlığın vurduğu ülkelerde elektrik krizi kronik bir insani drama dönüşmüş durumda:
-
Yemen: Başkent Sana, Taiz ve Hudeyde gibi kentlerde devlet kaynaklı elektrik tamamen kesildi. Kıyı şehirlerinde kesintiler günde 12 ila 20 saati bulurken, hastanelerdeki diyaliz ve kuvöz üniteleri jeneratör yakıtı yetersizliği nedeniyle kapanma riskiyle karşı karşıya.
-
Libya: Özellikle Bingazi başta olmak üzere doğu bölgelerinde tam karartmalar yaşanırken, kesinti süreleri günlük 12 saate kadar yükseldi. Jeneratör talebinin patlamasıyla dizel yakıt fiyatları iki katından fazla arttı.
-
Lübnan: Devlet şebekesi günde yalnızca yaklaşık 4 saat elektrik sağlayabiliyor. Mevcut üretim kapasitesinin talebin ancak üçte birini karşılayabilmesi nedeniyle halk, yüksek maliyetli özel mahalle jeneratörlerine bağımlı yaşıyor.
Aşırı sıcaklar ve borç kıskacı Tunus’u vurdu
Tunus’ta kriz, mevsim normallerinin üzerindeki sıcak hava dalgasının klima kullanımını rekor seviyeye çıkarmasıyla patlak verdi. Elektrik üretiminin yüzde 92’sini doğal gazdan karşılayan ve dışa bağımlı olan Tunus’ta, elektrik dağıtım şirketinin 2,4 milyar doları aşan borç yükü şebeke yenileme yatırımlarını engelliyor. Şebekeyi genel bir çöküşten korumak amacıyla yapılan planlı kesintiler; gıda, fırın ve hayvancılık sektörlerinde ciddi maddi kayıplara yol açtı.
Cezayir krizden sınırlı etkilendi
Doğal gaz üreticisi ve elektrik ihracatçısı konumundaki Cezayir ise yapısal bir enerji krizi yaşamıyor. Yaz boyunca yalnızca 13 Temmuz’daki aşırı tüketim zirvesinde yaklaşık 16 vilayette kısa süreli ve geçici kesintiler yaşandı. Yetkililer, şebekenin genel talebi karşılamada yeterli olduğunu ve teknik arızalara anında müdahale edildiğini bildirdi.
Uzmanlar; geçici jeneratör çözümleri yerine yenilenebilir enerji, güneş santralleri ve şebeke modernizasyonuna yönelik uzun vadeli kamu yatırımları yapılmadığı sürece bölgedeki elektrik krizinin her yaz daha da derinleşeceği konusunda uyarıyor.
