Avrupa kıtası, derinleşen ekonomik kriz, tırmanan enflasyon ve eriyen kamu hizmetleri nedeniyle son yılların en koordineli ve kitlesel toplumsal hareketlerinden birine sahne oluyor. Paris’ten Berlin’e, Lizbon’dan Doğu Avrupa kentlerine kadar geniş bir coğrafyada eş zamanlı olarak sokağa dökülen öğrenciler, işçiler ve emekliler, hükümetlerin ekonomi ve sosyal politikalarını protesto ediyor. Sosyal medyanın gücüyle sınırları aşan ve hızla yayılan eylemler, uzmanlar tarafından kıtada yeni bir “Kadife Devrim” veya “Avrupa Baharı” dalgasının habercisi olarak değerlendiriliyor.
Özellikle artan barınma maliyetleri, reel ücretlerin kira artışları karşısında erimesi, eğitim bütçelerindeki kesintiler ve sosyal refah sisteminin çöküşe geçmesi; genç kuşak başta olmak üzere dar ve orta gelirli milyonlarca haneyi meydanlara itti.
Sarı Yelekliler ve öğrenci hareketleri birleşti
Fransa’da sokaklar, haftalardır süren öğrenci eylemlerinin ardından geçmişte ülkeyi aylarca sarsan Sarı Yelekliler hareketinin yeniden meydanlara dönmesiyle hareketlendi. Hayat pahalılığına karşı güç birliği yapan öğrenci birlikleri ve işçi sendikaları, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve hükümeti üzerindeki baskıyı artırmayı hedefliyor.
Benzer bir hareketlilik Belçika ve Almanya’da da yaşanıyor. Berlin’de üniversite öğrencileri, zorunlu askerliğin yeniden getirilmesi planlarına ve askeri harcamalardaki devasa artışlara karşı çıkarken; Brüksel’de harç zamları ve üniversitelerin yetersiz bütçeleri protestoların merkezinde yer alıyor. İtalya’da ise enerji krizinin tetiklediği enflasyon dalgası karşısında çiftçiler, taşımacılık çalışanları ve öğrenciler Roma sokaklarını doldurarak savunma harcamaları yerine eğitime bütçe ayrılmasını talep ediyor.
Kriz Portekiz’den Doğu Avrupa’ya yayılıyor
Protesto dalgası kıtanın batısıyla sınırlı kalmıyor:
- Portekiz: Lizbon, Porto ve Coimbra’da sendikaların çağrısıyla toplanan on binler, konut krizine ve emekli maaşlarındaki kesintilere karşı yürüdü.
- Slovakya: Başkent Bratislava’da 5 muhalefet partisinin çağrısıyla bir araya gelen kitleler, Robert Fico hükümetine karşı kapsamlı bir siyasi değişim talep etti.
- Arnavutluk: “Flamingo Hareketi” öncülüğündeki protestocular, tartışmalı gayrimenkul projelerine ve eğitimdeki yetersizliklere karşı hükümetin istifasını istedi.
Uzmanlar, 2025 yılından bu yana Z kuşağının öncülüğünde filizlenen sosyal adalet ve seçkinlerin yolsuzluklarına yönelik tepkilerin, sosyal medyadaki küresel dayanışma dili sayesinde kıta geneline bir domino etkisiyle yayıldığını kaydediyor.
Avro Bölgesi ve siyasi istikrar tehdit altında
Analistler, sokaklardaki huzursuzluğun Avrupa Birliği’nin karar alma mekanizmalarını ve Avro Bölgesi’nin finansal dengesini felç edebileceği uyarısında bulunuyor. AB ekonomisinin yaklaşık yüzde 40’ını sırtlayan Fransa ve Almanya’daki siyasi istikrarsızlık, kıtanın motor gücünü zayıflatıyor. Fransa’da aşırı sağın ve radikal solun yaklaşan seçimler öncesinde yükselişe geçmesi, Almanya’da ise hükümete olan kamuoyu desteğinin tarihi dip seviyelere gerilemesi süreci daha da karmaşıklaştırıyor.
Çin’in sanayi alanındaki agresif ihracat baskısı, Rusya ile süren hibrit savaş gerilimi ve değişen uluslararası dengelerle aynı döneme denk gelen bu kitlesel halk dalgası, Avrupa başkentlerinde kırmızı alarm verilmesine neden oluyor.
