Küresel enerji piyasalarında Hürmüz Boğazı’na yönelik askeri gerilim ve abluka riskleri tırmanırken, boğazı baypas etmeyi hedefleyen kara boru hatlarının gerçek kapasitesi tartışılıyor. Veriler; alternatif hatların toplam taşıma kapasitesinin günlük en fazla 9 milyon varilde kaldığını, bunun da kriz öncesinde boğazdan geçen günlük 20 milyon varillik hacmin yarısını dahi karşılayamadığını ortaya koyuyor.
Alternatif boru hatları ve lojistik engeller
Körfez petrolünü Hürmüz Boğazı’nı kullanmadan dünya pazarlarına ulaştırmak için geliştirilen ana alternatifler ciddi kapasite ve güvenlik sınırlarıyla karşı karşıya bulunuyor:
-
Doğu-Batı Petroline Hattı (Suudi Arabistan): Abkayk ile Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı’nı bağlayan hattın azami kapasitesi günlük 7 milyon varil olarak açıklansa da yerel pazar tüketimi, Yanbu’daki depolama ve süper tanker yükleme sınırları nedeniyle fiili ihracat payı çok daha düşük kalıyor.
-
Habşan-Füceyre Hattı (BAE): Umman Körfezi’ne petrol taşıyan hattın günlük 1,5 milyon varillik kapasitesi kritik bir destek sunsa da küresel ihtiyacı tek başına karşılamaktan uzak.
-
Kerkük-Ceyhan Hattı (Irak-Türkiye): 1,5 milyon varilin üzerinde kapasiteye sahip hat, bölgedeki güvenlik riskleri ve bakım aksaklıkları sebebiyle halihazırda günlük yaklaşık 200 bin varil seviyesinde düşük kapasiteyle çalışıyor.
-
Karayolu taşımacılığı: Tankerlerin taşıdığı 2 ila 3 milyon varillik yükün karayoluna aktarılması en az 20 bin kamyonluk filo gerektirdiğinden sürdürülebilir ve ekonomik bir alternatif sunmuyor.
Enerji piyasasında arz şoku riski
Enerji uzmanları, mevcut alternatiflerin sınırlı kapasitesi nedeniyle Hürmüz Boğazı’nda yaşanacak tam bir kapanmanın küresel petrol arzında telafisi imkansız bir açık yaratacağı ve fiyatlarda sert sıçramaları tetikleyeceği konusunda uyarıyor.
ABD’nin karanlık geçiş koridoru ve askeri dengeler
Washington yönetiminin Basra Körfezi’nde seyreden gemilerin takip cihazlarını kapatarak hareket ettiği “karanlık geçiş” yöntemini devreye soktuğu ve seyrüsefer trafiğinin önemli bir bölümünü askeri refakatle sağladığı belirtiliyor.
Buna karşın bölgedeki ticari gemilere yönelik saldırıların tamamen engellenememesi, ABD hava savunma mühimmatlarındaki stok erimesi tartışmaları ve Tahran’ın stratejik tehditleri, Hürmüz üzerindeki askeri ve lojistik krizin diplomatik müzakereler dışında kalıcı bir alternatifle çözülemeyeceğini gösteriyor.
