Sosyal medya platformlarında paylaşılan ve kısa sürede 80 milyonu aşkın izlenmeye ulaşan bazı görüntüler küresel çapta büyük yankı uyandırdı. Hürmüz Boğazı’nda battığı belirtilen bir konteyner gemisinden denize saçılan yüzlerce akıllı telefon ve lüks parfümün kıyıdaki vatandaşlar ile balıkçılar tarafından toplandığı iddia edilen paylaşımların gerçeği yansıtmadığı ortaya çıktı.
Açık kaynak doğrulama ekiplerinin ve teknik analiz araçlarının incelemeleri, görüntülerin gelişmiş yapay zeka (AI) teknolojileri kullanılarak üretildiğini kesinleştirdi.
Milyonlarca izlenen videoların perde arkası
Söz konusu görüntüler, İran Devrim Muhafızları Donanması’nın geçtiğimiz günlerde Hürmüz Boğazı’nda izinsiz bir rotadan geçmeye çalışan bir yük gemisinin deniz mayınına çarparak battığını duyurmasının ardından yayıldı. Olayın hemen akabinde dolaşıma sokulan videolarda, batan gemiden saçıldığı iddia edilen son model telefonların sularda yüzdüğü ve teknelerle toplandığı sahneler yer aldı.
Birleşik Arap Emirlikleri’nin Fuceyre Limanı rotasında seyrederken sinyali kesilen “GFS PRIDE” isimli konteyner gemisine ait olduğu iddia edilen görüntüler, kısa sürede farklı dillerde milyonlarca kullanıcıya ulaştı.
Dijital hatalar ve görsel uyumsuzluklar gerçeği açığa çıkardı
Görüntüler üzerinde yapılan detaylı görsel analiz ve tersine görsel arama yöntemleri, içeriklerin orijinal kaynağının Instagram üzerinde yapay zeka ile kurgusal doğa hikayeleri üreten “Nativora” isimli hesap olduğunu belirledi.
İnceleme sonucunda yapay zeka üretimlerinde sıkça rastlanan şu belirgin tutarsızlıklar saptandı:
- Aynı kare içerisinde bazı kişilerin kışlık mont, bazılarının ise yazlık tişört giymesi gibi mevsimsel uyumsuzluklar,
- Kutuların ve ambalajların üzerindeki marka yazılarında tipografik bozulmalar ve anlamsız karakterler,
- Deniz üzerinde yüzen nesnelerin fizik kurallarına aykırı hareketleri ve insan figürlerindeki orantısız detaylar.
Uzman yapay zeka içerik tespit araçlarıyla yapılan ölçümlerde, bahse konu videoların yüzde 88 oranında sentetik (yapay zeka üretimi) olduğu doğrulandı.
Bölgedeki seyrüsefer gerilimi dezenformasyonu besliyor
Hürmüz Boğazı, küresel petrol ve ticaret akışının en kritik noktalarından biri olmayı sürdürürken, son aylarda bölgede tırmanan askeri gerilim ve kısıtlamalar bilgi kirliliğini de artırıyor. Bölgedeki gerçek olayların hemen ardından kurgulanan ve algoritmalar vasıtasıyla hızla yayılan yapay zeka destekli içerikler, sosyal ağlarda gerçek ile kurgu arasındaki sınırın her geçen gün daha fazla bulanıklaştığını bir kez daha gözler önüne serdi.
