İran Meclisi’nde milletvekilleri, Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi hakkında hazırlanan gensoru talebini Meclis Başkanlığına iletti. Milletvekili Emir Hüseyin Sabiti, Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu’nun en kısa sürede bakan ile gensoru sahiplerini bir araya getirecek bir oturum düzenlemesi gerektiğini açıkladı.
Gensoru girişimi, İran iç siyasetinde diplomasinin yürütülme biçimi ile sahadan alınan ekonomik ve siyasi sonuçlara dair derin görüş ayrılıklarını gün yüzüne çıkardı. Başvuruyu imzalayan milletvekilleri, Arakçi’nin yetki sınırlarını aştığını ve müzakerelerde yetersiz kaldığını öne sürerken; Dışişleri Bakanı tüm adımların üst makamların talimatları doğrultusunda atıldığını savunuyor.
Yetki aşımı ve müzakere yönetimi suçlamaları
Meclise sunulan metinlerde Arakçi’ye yönelik çok sayıda suçlama yer alıyor. Bunlar arasında; New York temaslarında verilen yetkilerin dışına çıkılması, Hürmüz Boğazı güvenliği görüşmeleri, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile varılan Kahire mutabakatı ve komşuluk ilişkilerindeki aksaklıklar öne çıkıyor. Ayrıca ABD Başkanı Donald Trump’ın Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’ndaki hitabı sırasında salonda İranlı bir diplomatın kalması da eleştiri konusu yapıldı.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise iddialara karşı çıkarak, New York’taki temasların Katar aracılığıyla ve Tahran’ın şartlarını (deniz ablukasının kalkması, ekonomik baskıların son bulması ve dondurulan varlıkların serbest bırakılması) iletmek üzere yürütüldüğünü belirtti. Bakanlık, genel kurul salonundaki diplomatın rutin takip amacıyla orada bulunduğunu vurguladı.
Kritik süreçte Meclis içi bölünme
Arakçi hakkında işletilmek istenen denetim mekanizması meclis içinde de tepkiyle karşılandı. Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Üyesi Alaaddin Burucerdi, mevcut hassas şartlarda bir dışişleri bakanının gensoruyla hedef alınmasının mantıklı olmadığını ifade etti. Burucerdi, bakanın Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi tarafından alınan stratejik kararları uyguladığını belirterek iç çekişmelerden kaçınılması çağrısında bulundu.
Meclis Başkanlığı Sözcüsü Abbas Guderzi ise sürecin iç tüzük kuralları, vekillerin hakları ve ülkenin genel çıkarları dengelenerek yürütüleceğini dile getirdi.
Süreç nasıl işleyecek?
İran Meclisi İç Tüzüğü uyarınca başkanlık, talebi ilgili komisyona sevk ediyor. Komisyonda yapılacak görüşmelerin ardından en az 10 milletvekilinin imzasını koruması halinde talep genel kurul gündemine taşınıyor.
Gensorunun genel kurula gelmesi durumunda Arakçi’nin 10 gün içinde oturuma katılarak savunma yapması gerekecek; sürecin nihai aşamasında ise bakan için güven oylaması yapılacak.
