İran Merkez Bankası Başkanı Abdülnasır Hemmati, ABD yönetiminin İran ekonomisinin çöküşün eşiğinde olduğuna yönelik iddialarını reddederek bu söylemleri “hayal ürünü” olarak nitelendirdi. Hemmati’nin açıklamaları; ABD’nin deniz ablukası, petrol ihracatına yönelik kısıtlamalar, hızla artan enflasyon ve riyalin döviz karşısındaki sert değer kaybının Tahran üzerindeki baskıyı tırmandırdığı bir dönemde geldi.
Tayland’ın başkenti Bangkok’ta düzenlenen Uluslararası Para Fonu (IMF) toplantısında konuşan Hemmati, İran Merkez Bankası’nın önceliklerini açıkladı. Hemmati; enflasyonu kontrol altına almanın, enflasyon beklentilerini çıpalamanın, finansal sistemi korumanın ve temel ihtiyaç maddeleri ile ilaç ithalatı için gerekli dövizi temin etmenin temel hedefleri olduğunu vurguladı.
Para politikasında disiplin ve IMF’ye çağrı
Bölgesel gerilimlerin enerji, ulaştırma, ticaret ve yatırım piyasalarını doğrudan sarstığını kaydeden Hemmati, para politikasında sıkı disiplini sürdürme ve makroekonomik dengesizlikleri giderme taahhüdünü yineledi.
İran Merkez Bankası Başkanı ayrıca IMF’ye çağrıda bulunarak, savaş koşullarının küresel ödemeler sistemi ve ekonomi üzerindeki etkilerine karşı uluslararası kurumun daha yapıcı ve etkin bir yaklaşım sergilemesini talep etti. Hemmati, çatışmaların uluslararası finansal akışlar üzerindeki etkisinin titizlikle ölçülmesi gerektiğini savundu.
ABD Hazine Bakanlığı: “Gelir kaynaklarını kurutuyoruz”
Tahran cephesinden gelen direnç mesajına karşın Washington, uyguladığı yaptırımlar ve deniz ablukasının İran yönetiminin gelir kanallarını tıkadığını savunuyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, 8 Ekim’de yaptığı açıklamada, Tahran’ın petrol satışından elde ettiği kaynakları tamamen kurutmayı hedeflediklerini ve yaptırımları delmeye çalışan ağların kararlılıkla takip edildiğini kaydetti.
Washington yönetimi, 24 Ağustos’ta İran’ı küresel finansal sistemden izole etmeyi hedefleyen geniş çaplı bir kampanya başlatmıştı. ABD Hazinesi, 8 Ekim’de aralarında 17 petrol tankerinin de bulunduğu yeni bir yaptırım paketini yürürlüğe koydu. Reuters’a konuşan Amerikalı yetkililer, İran’ın abluka bölgesi dışında kalan Singapur, Malezya ve Çin açıklarındaki tankerlerde yalnızca yaklaşık 20 milyon varil ham petrolü kaldığını öne sürdü.
İhracatta tıkanma, rekor enflasyon ve değer kaybeden riyal
Uluslararası enerji analiz platformu Vortexa verileri, Washington’ın limanlara yönelik ablukası ve yaptırımları neticesinde İran’ın deniz yoluyla ham petrol ihracatının eylül ayının ikinci haftasında sıfır seviyesine kadar gerilediğini ortaya koydu.
Enerji gelirlerindeki daralma, yerel para birimi üzerinde de şiddetli bir baskı yarattı. Döviz piyasası verilerine göre İran riyali, temmuz ayından bu yana ABD doları karşısında yaklaşık yüzde 35 değer kaybetti. İran İstatistik Merkezi’nin paylaştığı resmi rakamlar ise yıllık enflasyonun eylül ayı itibarıyla yüzde 73,6 seviyesinde gerçekleştiğini gösterdi.
Piyasadaki likidite krizine ve kur şokuna set çekmek isteyen İran Merkez Bankası, kamu bankaları aracılığıyla piyasaya 2 milyar dolara kadar döviz satışı öngören bir müdahale programı devreye alarak riyali dengelemeye çalışıyor.
