İsrail’de aşırı sağın güç kazandığı ve Filistin meselesinde çözüm umutlarının zayıfladığı bir siyasi atmosferde, 27 Ekim’de gerçekleştirilecek parlamento (Knesset) seçimleri öncesinde Mansour Abbas kilit aktör konumuna yükseldi. The New York Times’ın analizine göre, Birleşik Arap Listesi (Ra’am) lideri Abbas, İsrail vatandaşı Filistinlilerin oylarını karar mekanizmalarını doğrudan etkileyen bir güce dönüştürmeyi ve Başbakan Binyamin Netanyahu iktidarını sona erdirmeyi hedefliyor.
Netanyahu ise seçim kampanyasının odağına Abbas’ı yerleştirerek sağ seçmene yönelik uyarılarını artırdı. Hükümetinin düşmesinin Mansour Abbas’a belirleyici bir siyasi nüfuz kazandıracağını ve bağımsız bir Filistin devletinin kurulmasına zemin hazırlayacağını savunan Netanyahu, Abbas üzerinden muhafazakar tabanı konsolide etmeye çalışıyor.
Diş hekimliğinden iktidar belirleyiciliğine
Asıl mesleği diş hekimliği olan Mansour Abbas, siyasi kariyerinde önceliği İsrail nüfusunun yaklaşık yüzde 20’sini oluşturan Arap toplumunun kronik sorunlarına veriyor. Özellikle Arap yerleşimlerinde tırmanan organize suç oranları, cinayetler, haraç çeteleri ve konut politikalarındaki ayrımcılık, Abbas’ın seçim kampanyasının temel ayaklarını oluşturuyor.
Galile bölgesindeki Maghar kasabasında büyüyen ve yerel anlaşmazlıkları uzlaştırmasıyla tanınan babasının izinden giden Abbas, 2019 yılında Knesset’e girmesinden bu yana devlet imkanlarını kullanarak sonuç almayı hedefledi. 2021 yılında dönemin iktidar arayışlarında önce Netanyahu ile müzakere masasına oturan, ardından muhalefet cephesine katılarak Bennett-Lapid koalisyonunun kurulmasını sağlayan Abbas, İsrail tarihinde ilk kez bağımsız bir Arap-İslamcı partiyi hükümet ortağı yaparak tarihi bir emsale imza atmıştı.
Netanyahu’yu devirmek isteyen muhalefet blokunun hükümet kurabilmek için Ra’am’ın desteğine mutlak biçimde ihtiyaç duyması, Abbas’ı yeniden “kral yapıcı” konumuna getirdi. Abbas, hedeflerinin sadece aşırı sağcı hükümeti devirmek olmadığını, Arap vatandaşların karar alma süreçlerinde doğrudan söz sahibi olduğu bir yönetim modelini hayata geçirmek olduğunu ifade ediyor.
İki ateş arasında: Sağ kanat ve geleneksel Arap partileri
Abbas’ın pragmatist yaklaşımı, İsrail siyasetinin farklı kanatlarından yoğun eleştirilere hedef oluyor. İsrail sağ kanadı ve bazı muhalefet liderleri sağcı seçmeni ürkütmemek adına Abbas ile aralarına mesafe koyarken, geleneksel Arap partileri ise Siyonist partilerle aynı hükümette yer almanın meşru olmadığını ve taviz vermek anlamına geldiğini savunuyor.
Öte yandan Abbas, 7 Ekim 2023 saldırılarını ilk gün kınaması, bölgeden tahliye edilen İsraillilere destek vermesi ve Gazze ile Batı Şeria’daki askeri operasyonlar konusunda daha mesafeli bir söylem tercih etmesi nedeniyle de eleştirilerin hedefi oldu. Eleştirilere karşı iş birliği politikasını savunan Ra’am lideri, İsrail hükümetleriyle diyalog kurmanın Filistin davasından vazgeçmek anlamına gelmediğini, Araplar ile Yahudiler arasında ortak sorunları çözebilecek bir güven köprüsü inşa etmeyi amaçladığını belirtiyor.
Siyasette ezber bozan adım: Yoav Segalovitz ittifakı
Seçimler öncesindeki en dikkat çekici stratejik hamle ise Ra’am’ın seçim listesinde yaşandı. Abbas, Yeş Atid partisinden ayrılan merkez sol siyasetçi ve eski polis şefi Yoav Segalovitz’i partisinin listesinde ikinci sıraya yerleştirdi. Bu gelişmeyle birlikte İsrail siyasi tarihinde ilk kez Siyonist bir Yahudi aday, İslami kökenli bir Arap partisinin listesinden Meclis’e girmek için yarışa dahil oldu.
Daha önce Arap kasabalarındaki organize suçla mücadele operasyonlarını yöneten Segalovitz, din-devlet işleri ve LGBT hakları gibi başlıklarda Abbas ile taban tabana zıt görüşlere sahip olmasına rağmen, suç örgütlerine karşı Arap toplumunu koruma ve ortak geleceği inşa etme hedefinde mutabık kaldıklarını vurguluyor.
Sandıktan çıkacak aritmetik, yalnızca Netanyahu’nun siyasi geleceğini değil, aynı zamanda İsrail vatandaşı Filistinlilerin devlet mekanizmasındaki temsil gücünü ve ülkedeki Arap-Yahudi siyasi ortaklığının seyrini de belirleyecek.
