İsrail kamuoyu bu ay sonunda yapılması planlanan genel seçimlere kilitlenirken, kamuoyu yoklamaları eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot’un başbakanlık tercihinde Binyamin Netanyahu’nun en az 4 puan önünde olduğunu gösteriyor. Uluslararası arenada ve Arap başkentlerinde Netanyahu döneminin sona ermesi yönünde güçlü bir beklenti bulunsa da, İsrail siyasetinin karmaşık koalisyon matematiği Netanyahu’nun koltuğunu koruma ihtimalinin masadan kalkmadığını ortaya koyuyor.
Anketlerde Netanyahu ile Eisenkot ikili olarak karşılaştırıldığında Eisenkot öne çıksa da; denkleme Naftali Bennett gibi diğer muhalif aktörler girdiğinde oyların bölünmesi, Netanyahu’yu yeniden yarışın merkezine taşıyor. İsrail’de hükümet kurmanın anahtarı Likud, Yeşar veya Bennett’in partisi gibi büyük yapılardan ziyade, 61 sandalyelik çoğunluğu kilitleyen radikal küçük partilerin elinde bulunuyor.
Hükümet aritmetiği ve Netanyahu’nun önündeki 3 senaryo
İsrail siyasetinde Yahudi muhalefet ve iktidar bloklarının tek başlarına çoğunluğu yakalayamaması (tahmini 49-55 sandalye bandı) ve 13-14 sandalyeye sahip Arap partileriyle koalisyon kurmaya iki tarafın da yanaşmaması, Netanyahu’ya manevra alanı açıyor. Netanyahu’nun iktidarda kalabilmek için devreye sokabileceği üç senaryo öne çıkıyor:
- Muhalefet blokundan transfer (Senaryo 1): Netanyahu’nun Benny Gantz veya açıkça reddetmesine rağmen geçmişte kapıyı aralık bırakan Naftali Bennett gibi isimleri ikna ederek, Arap partilerine ihtiyaç duymadan 61 sandalyeli bir sağ koalisyon kurması.
- Askeri tırmanış ve seçimlerin ertelenmesi (Senaryo 2): Gazze, Lübnan, İran veya Suriye hattında yeni bir sıcak çatışma başlatarak Meclis’ten (Knesset) olağanüstü hal gerekçesiyle seçimleri erteleme kararı çıkartması. (ABD’nin bölgesel tırmanışa mesafeli duruşu bu ihtimali zayıflatsa da tamamen saf dışı bırakmıyor.)
- Siyasi kilitlenme ve geçici hükümet (Senaryo 3): Hiçbir aktörün hükümet kurmasına izin vermeyerek ülkeyi geçmişte olduğu gibi peş peşe erken seçimlere sürüklemek ve belirsiz bir süre boyunca geçici başbakanlık koltuğunda kalmak.
Ben-Gvir Savunma Bakanı olursa ne olur?
Netanyahu’nun iktidarda kalmasının yargılandığı yolsuzluk davaları ve hapis riski karşısında kendisi için hayati olduğu biliniyor. Ancak bu durumun gerçekleşmesi halinde ortaya çıkacak siyasi tablonun bölge için çok daha ağır bedeller doğuracağı değerlendiriliyor:
- Ben-Gvir’in orduya müdahalesi: Netanyahu’nun iktidar uğruna aşırı sağcı Itamar Ben-Gvir’i Savunma Bakanlığı koltuğuna getirmesi halinde, Ben-Gvir ordunun etik tüzüğünü değiştirerek sivillerin ve esirlerin korunmasına yönelik kısıtlamaları tamamen kaldırmayı hedefliyor.
- Batı Şeria’nın ilhakı: Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’in Batı Şeria’yı doğrudan ilhak etme planının hız kazanması ve Mescid-i Aksa’da bir sinagog inşası girişiminin fiiliyata dökülmesi riski bulunuyor.
Analistler, Netanyahu’nun siyasi manevra kabiliyetinin küçümsenmemesi gerektiğini, salt anket sonuçlarına ve temennilere dayalı hesapların yanıltıcı olacağını vurguluyor.
