İstanbul’da bir araya gelen Türkiye ve Mısır dışişleri bakanlarının görüşmesine Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanları tartışması damga vurdu. Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile gerçekleştirdiği ikili temasta, Libya Temsilciler Meclisi tarafından onaylanan Türkiye-Libya deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakat muhtırasını Kahire yönetiminin kesin bir dille reddettiğini iletti.
Mısır Dışişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan resmi bildiride; Bakan Abdülati’nin münhasır ekonomik bölge (MEB) ve kıta sahanlığı sınırlandırmalarında 1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (BMDHS) hükümlerine ve uluslararası hakkaniyet ilkelerine riayet edilmesinin altını çizdiği kaydedildi.
Görüşmede Libya’daki güncel siyasi süreç de masaya yatırıldı. Mısır tarafı, Libya’nın toprak bütünlüğü, egemenliği ve resmi kurumlarının istikrarına yönelik desteğini yinelerken; Bakan Hakan Fidan’ın Mısır’ın Libya sahasındaki güvenlik ve istikrar endişelerini anladığını, krizlerin çözümü için Ankara ile Kahire arasındaki ortak istişare ve koordinasyon kanallarının açık tutulmasının önemini vurguladığı belirtildi.
Diplomatik temas çok taraflı zirvede gerçekleşti
İki bakan arasındaki kritik görüşme; Türkiye, Mısır, Suudi Arabistan ve Pakistan’dan oluşan Dörtlü Mekanizma ile Avrupa’nın önde gelen üç ülkesi İngiltere, Fransa ve Almanya (E3) heyetlerinin İstanbul’da yürüttüğü bölgesel temaslar marjında gerçekleşti.
Kahire yönetimi, hafta başında Libya’nın doğusunda faaliyet gösteren Temsilciler Meclisi’nin Türkiye ile varılan deniz mutabakatını resmen onaylamasına tepki göstermiş, kararın Mısır açısından “hiçbir hukuki bağlayıcılığı ve geçerliliği bulunmadığını” ilan etmişti.
Doğu Akdeniz’de enerji ve egemenlik rekabeti
Doğu Akdeniz’deki hidrokarbon arama sahaları ve kıta sahanlığı paylaşımı, kıyıdaş ülkeler arasında uzun süredir diplomatik gerilim konusu olmaya devam ediyor:
- 2019 Mutabakatı: Türkiye ile Trablus merkezli uluslararası tanınırlığa sahip Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti arasında imzalanmıştı.
- Doğu yönetiminin tutumu: General Halife Hafter çizgisine yakın olan Tobruk merkezli Temsilciler Meclisi, yıllardır onaylamadığı anlaşmayı bu hafta kabul ederek yeni bir hukuki ve siyasi denklem yarattı.
- Bölgesel itirazlar: Mısır’ın yanı sıra Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi de söz konusu sınırlandırma hattını deniz egemenlik haklarının ihlali olarak niteleyerek anlaşmaya karşı çıkıyor.
Taraflar arasında Libya sahasındaki siyasi çözüm arayışları sürerken, deniz yetki alanlarına ilişkin hukuki uyuşmazlığın önümüzdeki dönemde Doğu Akdeniz diplomasisinin en hassas başlıklarından biri olmayı sürdüreceği öngörülüyor.
