Kenya’da yayın yapan Standard Group bünyesinde yazı işleri müdür yardımcısı olarak görev yapan Alex Kiprotich, başkent Nairobi’nin yaklaşık 160 kilometre batısındaki Nakuru kenti yakınlarında silahlı ve maskeli kişilerce kaçırılmasının ardından sağ olarak bulundu. Gazetecinin saatler süren esaretin ardından serbest kalması, ülkede basın mensuplarına ve sivil toplum aktivistlerine yönelik artan güvenlik endişelerini yeniden gündeme taşıdı.
Araç içi kamera kayıtlarına yansıyan görüntülerde, yolun daraldığı bir noktada beyaz bir aracın Kiprotich’in bulunduğu otomobilin önünü kestiği, ardından silahlı ve sopalı maskeli dört kişinin gazeteciyi zorla alıkoyduğu tespit edildi. Olaydan yaklaşık 9 saat sonra, kaçırıldığı yerin 200 kilometre uzağındaki Masinga Barajı yakınlarında bulunan gazeteci, Nairobi’de düzenlenen basın toplantısına katıldı ancak yaşadığı şok nedeniyle açıklama yapamadı.
Haber kaynaklarını açıklaması için baskı yapıldı
Standard Group Üst Yöneticisi Chacha Mwita, saldırganların Kiprotich’ten gazetenin gizli haber kaynaklarını ifşa etmesini istediğini belirtti. Mwita, olayın doğrudan gazetecilik faaliyetlerini hedef alan planlı bir saldırı olduğunu vurguladı. Eylemi gerçekleştirenlerin kimliği, gazetecinin alıkonulduğu yer ve neden serbest bırakıldığı konusundaki belirsizlik ise sürüyor.
Kenya Polis Teşkilatı Kaçırma Olaylarıyla Mücadele Birimi olayla ilgili geniş çaplı soruşturma başlatırken, emniyet kanadından basına yönelik eleştiriler de geldi. Polis yetkilileri kaçırma suçunun ciddiyetine dikkat çekerken, gazetenin haber dilinin kamuoyunun polise olan güvenini sarsmayı amaçladığını öne sürdü.
İnsan hakları örgütlerinden bağımsız soruşturma talebi
Gelişmelerin ardından ulusal ve uluslararası hak savunucuları teyakkuza geçti:
- Kenya Ulusal İnsan Hakları Komisyonu: Kaçırma ve tehdit girişimlerinin temel hak ihlali olduğunu vurgulayarak bağımsız, tarafsız ve kapsamlı bir inceleme talep etti.
- Uluslararası Af Örgütü Kenya Şubesi: Gazetecilere yönelik baskıların ifade özgürlüğü ile halkın bilgi alma hakkını doğrudan tehdit ettiğini kaydetti.
- Kenya Gazeteciler Cemiyeti ve Medya Konseyi: Faillerin rütbesine ya da bağlı olduğu kuruma bakılmaksızın yargı önüne çıkarılması çağrısında bulundu.
2027 seçimleri öncesinde daralan demokratik alan
Kiprotich’in haziran ayında da benzer bir alıkoyma girişiminden kurtulduğu ve söz konusu olayın Devlet Başkanı William Ruto’nun yayın grubunu eleştirmesinden birkaç gün sonra yaşandığı aktarıldı. İnsan hakları savunucuları, cezasızlığın bağımsız sesleri susturmak için bir baskı aracına dönüşebileceğini ve 2027 seçimleri öncesinde sivil alanı daraltabileceğini ifade ediyor.
Ülkede Haziran 2024’te patlak veren hükümet karşıtı protestolardan bu yana çok sayıda aktivist ve muhalif figürün zorla kaybedildiği veya kaçırıldığı bildiriliyor. Hak örgütleri güvenlik güçlerini bu vakalarla bağlantılı olmakla suçlarken, hükümet iddiaları reddediyor; ancak Devlet Başkanı William Ruto güvenlik birimleri içinde aşırı ve hukuk dışı uygulamalara başvuran unsurların varlığını kabul etmişti.
