Dünyanın kanıtlanmış en büyük ham petrol rezervlerine sahip ülkeleri arasında yer alan Libya, siyasi istikrarsızlık, parçalanmış yönetim yapısı ve güvenlik krizleri nedeniyle enerji gelirlerinden tam anlamıyla yararlanamıyor. Resmi kurumlar günlük üretimi 2031 yılına kadar 2 milyon varile ulaştırmak için 36 milyar dolarlık devasa bir yatırım planı hazırlarken, yasa dışı petrol ticareti ve yolsuzluk ağları devlet hazinesine girmesi gereken milyarlarca doları eritmeye devam ediyor.
Kaos ortamı ve yasa dışı petrol satışları
Libya Devlet Yüksek Konseyi Ekonomi Komitesi Üyesi Said Vennis, kurumsal denetimin ortadan kalktığı kaos koşullarının çıkar gruplarına yaradığını vurguladı. Devlet kurumlarının zayıflamasından faydalanan yasa dışı yapıların petrol gelirleri üzerinden devasa kazançlar sağladığını belirten Vennis, bu kaynağın kamu bütçesine aktarılamadığını kaydetti.
Üretimin önemli bir kısmının doğu bölgesinde yer alması ve sahadaki fiili kontrolün parçalanmış olması, sık sık vana kapatma eylemlerine ve sevkiyat krizlerine zemin hazırlıyor.
36 milyar dolarlık genişleme stratejisi
Mevcut zorluklara rağmen Libya Ulusal Petrol Kurumu (NOC), uzun vadeli üretim hedeflerini yakalamak için finansman arayışını hızlandırdı. NOC Yönetim Kurulu Başkanı Mesud Süleyman, günlük 2 milyon varil üretim seviyesine ulaşabilmek için 36 milyar dolarlık kaynağa ihtiyaç duyulduğunu belirtti.
Plan doğrultusunda kurumun 20 milyar dolarlık doğrudan yatırım yapması, kalan 16 milyar doların ise yabancı ortaklar ve küresel enerji şirketleri aracılığıyla sağlanması öngörülüyor. Ayrıca kurumun operasyonel faaliyetlerini kesintisiz sürdürebilmesi için aylık yaklaşık 300 milyon dolarlık düzenli harcama yapıldığı ifade ediliyor.
Altyapı ve iletim hatları modernizasyon bekliyor
Enerji analisti Naci Ebu Şafe, planlanan yatırımların yalnızca kuyu açma ve üretimi artırma odaklı kalmaması gerektiğine dikkat çekiyor. Yıllardır bakım görmeyen boru hatları, depolama terminalleri ve liman altyapısının modernize edilmemesi halinde üretim artışının sahada karşılık bulamayacağı vurgulanıyor.
Uluslararası ortaklıklar ve üretim rakamları
Afrika’nın en büyük ikinci ham petrol üreticisi konumundaki OPEC üyesi Libya’da, Ulusal Birlik Hükümeti ile doğudaki güçler arasında varılan ortak bütçe mutabakatı sektöre hareketlilik kazandırdı. Bu kapsamda Vaha Petrol Şirketi; Fransız TotalEnergies ve ABD’li ConocoPhillips ile 20 milyar dolarlık kritik bir yatırım anlaşmasına imza attı.
Haziran 2026 verilerine göre ülkedeki ham petrol üretimi günlük yaklaşık 1 milyon 439 bin varil seviyesinde seyrederken, kondensat üretimiyle birlikte toplam miktar günlük 1 milyon 488 bin varile yaklaşıyor. Yeni yatırımların sahada güvenlikle buluşması, hedeflenen 2 milyon varillik kapasitenin anahtarı olarak değerlendiriliyor.
