Güney Amerika ülkesi Kolombiya, İsrail’deki büyükelçiliğini Kudüs’e taşıyarak bu adımı atan 10. ülke oldu. İki ülke arasında askıya alınan serbest ticaret anlaşmasının yeniden yürürlüğe girmesiyle eş zamanlı atılan adım, Orta Doğu genelinde geniş yankı uyandırırken uluslararası hukukun ihlali gerekçesiyle çok sayıda diplomatik tepkiyi de beraberinde getirdi.
Açılış törenine Kolombiya Dışişleri Bakanı Omar Bola Escobar ile İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Sa’ar katıldı. Tören, Bogota yönetiminin dış politikasında köklü bir rota değişikliğine gittiğini tescilledi.
Filistin ve Arap dünyasından sert tepkiler
Filistin Dışişleri ve Gurbetçiler Bakanlığı, Kolombiya’nın büyükelçilik açma girişimini kınayarak, adımın uluslararası hukukun ve ilgili Birleşmiş Milletler (BM) kararlarının açık bir ihlali olduğunu bildirdi. Açıklamada, Kudüs’ün yasal ve tarihi statüsünü değiştirmeyi amaçlayan her türlü kararın hukuken geçersiz ve hükümsüz olduğu vurgulanırken; uluslararası topluma Kudüs’e elçilik taşıyan ülkelere karşı diplomatik ve ekonomik tedbir alma çağrısı yapıldı.
Bölge başkentlerinden ardı ardına kınama mesajları
Kolombiya’nın hamlesine Arap ülkelerinden de peş peşe kınama açıklamaları geldi:
- Suudi Arabistan: Kararın uluslararası meşruiyet kararlarına yönelik açık bir ihlal oluşturduğunu belirterek kentin yasal statüsünün korunması gerektiğini bildirdi.
- Mısır: Tek taraflı tasarrufların barış çabalarını baltaladığını, kalıcı çözümün 1967 sınırları temelinde Doğu Kudüs başkentli bağımsız Filistin devleti ile mümkün olacağını vurguladı.
- Ürdün: Girişimin yasal dayanaktan yoksun olduğunu kaydederek kentin tarihi dokusunun korunması yönündeki çağrısını yineledi.
- Kuveyt ve Arap Birliği: Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ni (BMGK) sorumluluk almaya çağırırken, Kolombiya yönetimine kararını geri çekmesi yönünde ihtarda bulundu.
Bogota ve Tel Aviv hattında yeni dönem
Törende konuşan Kolombiya Dışişleri Bakanı Omar Bola Escobar, İsrail ile diplomatik ilişkilerin yeniden canlandırılması yolunda güçlü bir irade ortaya koyduklarını ifade etti. Escobar, iki ülke arasındaki ilişkilerin geçmişte hiç kesilmemiş olması gerektiğini belirterek İsrail’i stratejik bir ortak olarak tanımladı.
İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Sa’ar ise elçiliğin açılmasını memnuniyetle karşıladıklarını belirterek, adımın Kudüs’ün statüsüne yönelik tarihi bir gerçeğin teyidi olduğunu savundu.
Diplomatik ilişkilerde kesintiden tam normalleşmeye
Kolombiya, Mayıs 2024’te dönemin Devlet Başkanı Gustavo Petro liderliğinde Gazze’deki askeri operasyonlara tepki olarak İsrail ile diplomatik bağlarını koparmış ve ikili serbest ticaret anlaşmasını askıya almıştı. Yeni yönetimin işbaşına gelmesiyle birlikte ikili ilişkilerde eksen değişti; ticaret anlaşması yeniden devreye alınırken büyükelçilik Tel Aviv’den Kudüs’e taşındı.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 1980 tarihli ve 478 sayılı kararı, Kudüs’ün statüsünü değiştirmeye yönelik tüm idari ve yasal girişimleri geçersiz sayarak üye ülkelere diplomatik misyonlarını kentten çekme çağrısında bulunuyor. Çoğu ülke büyükelçiliklerini Tel Aviv’de tutmayı sürdürürken, ABD’nin 2018’deki hamlesinden bu yana sınırlı sayıda ülke misyonunu Kudüs’e nakletmiş bulunuyor.
