ABD Başkanı Donald Trump’ın Gazze barış planını hayata geçirme çabaları, sahadaki derin görüş ayrılıkları ve İsrail’in tavizsiz tutumu nedeniyle kilitlenmiş durumda. Fransa’nın önde gelen yayın organlarından Le Monde’un aktardığı bilgilere göre, ABD Başkanı’nın kıdemli danışmanı ve damadı Jared Kushner, sürecin ikinci aşamasına geçebilmek adına yürüttüğü yoğun mekik diplomasisinde henüz somut bir garanti elde edemedi.
Kushner, diplomatik temasları kapsamında Mısır’da Hamas yetkilileriyle bir araya geldikten sonra İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile görüşmek üzere İsrail’e geçti. Ancak taraflar arasındaki temel uyuşmazlıklar masadaki ilerlemeyi engelliyor.
Hamas’tan silahsızlanma adımı, Tel Aviv’den tam tasfiye talebi
Barış Konseyi tarafından hazırlanan yol haritasını kabul eden Hamas, Kushner ile yapılan temaslarda silahsızlanma taahhüdünü teyit etmeye hazır olduğunu bildirdi. Buna karşılık İsrail yönetimi, aşamalı bir taahhüdü kabul etmeyerek Gazze’deki tünellerin tamamen imha edilmesini, tüm silahların teslim edilmesini ve örgütün tamamen tasfiyesini herhangi bir geri çekilme veya yeniden inşa sürecinin ön şartı olarak öne sürüyor.
Aynı zamanda Tel Aviv yönetimi, “meşru müdafaa” gerekçesiyle olası tehditlere karşı askeri operasyonları sürdürme hakkını saklı tuttuğunu belirtiyor.
Koordinasyon mekanizması kuruldu ancak çekilme takvimi belirsiz
Müzakereleri canlı tutmaya çalışan Kushner, Mısırlı arabulucuların da katılımıyla taraflar arasında sürtüşmeyi önleyecek bir koordinasyon mekanizması kurulması konusunda mutabakat sağladı. Bu kapsamda güvenlik ve silahsızlanmaya odaklanan birinci grup ile su, kanalizasyon ve sağlık gibi temel insani ihtiyaçları ele alacak ikinci grup olmak üzere iki ayrı çalışma komisyonu oluşturuldu.
Buna rağmen, İsrail güçlerinin Gazze’den çekilme tarihi ve şartlarına ilişkin ana anlaşmazlık henüz çözülebilmiş değil. Kushner’ın silahsızlanma sürecinin başlatılması için 30 günlük bir süre tanıdığı ve tam çekilmeye karşılık tek seferde silahsızlanma formülünü sunduğu belirtiliyor.
Sahadaki gerçekler ve diplomasi çıkmazı
Masa başındaki arayışlara rağmen sahadaki durum kırılganlığını koruyor. İlan edilen ateşkese rağmen İsrail ordusunun operasyonlarını sürdürmesi, bölgedeki kontrol alanlarını genişletmesi ve insani yardımların girişine yönelik kısıtlamaları, arabulucu ülkelerin endişelerini artırıyor.
Gözlemciler, Hamas’ın çekilme güvencesi olmadan adım atmaya mesafeli durduğunu, İsrail hükümetinin ise yaklaşan parlamento seçimleri öncesinde geri adım atmaktan kaçınarak müzakereleri zamana yaydığını kaydediyor. Güvensizlik ve sahadaki insani kriz devam ederken, yakın vadede kalıcı bir siyasi uzlaşının sağlanması zor görünüyor.
