Dünyanın önde gelen akademik kurumlarından Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nde (MIT) görev yapan Dilbilim Profesörü Michel DeGraff; dil, sömürgecilik ve özgürleşme ilişkisini Filistin meselesi odağında ele alan ders programının engellenmesi üzerine üniversite yönetimi ve ABD Kongresi aleyhine dava açma kararı aldı. Al Jazeera’ye konuşan DeGraff, ifade özgürlüğü ve akademik bağımsızlık haklarının ihlal edildiğini, ders içeriğinin bilimsel yeterlilikten ziyade siyasi nedenlerle eşi benzeri görülmemiş bir sansüre maruz bırakıldığını belirtti.
Karayip havzası, Avrupa, Amerika, Avustralya ve Yeni Zelanda gibi coğrafyalarda dil ve iktidar ilişkisini 30 yıldır sorunsuz şekilde anlattığını hatırlatan DeGraff, “Bu kez konu Filistin ve İsrail olunca aniden uzmanlığımın yetersiz olduğu iddia edildi” sözleriyle tepkisini dile getirdi.
Krizin fitilini Kongre’deki ‘antisemitizm’ oturumu ateşledi
Halen maaşını almasına rağmen ders vermekten menedilen DeGraff, sürecin başlangıcını 5 Aralık 2023 tarihinde ABD Kongresi’nde Harvard, Pensilvanya ve MIT rektörlerinin sorgulandığı oturuma dayandırdı:
- Kavram manipülasyonu: Cumhuriyetçi Temsilci Elise Stefanik’in öğrenci protestolarındaki “intifada” çağrısını Yahudi soykırımı talebiyle doğrudan eşitleyen çarpıtılmış bir dil kullandığını ve rektörlerin bu ön kabule itiraz edemediğini belirtti.
- Akademik yanıt arayışı: Bu dilsel algı operasyonu üzerine, siyasi söylemde kavramların nasıl araçsallaştırıldığını incelemek amacıyla sömürgecilikten kurtulma ve dil odaklı özel bir müfredat hazırladı.
- Bölüm yönetiminin itirazı: Ders önerisinden 3 gün sonra bölüm başkanıyla yaptığı görüşmede; Filistin mücadelesi için “direniş”, İsrail için “sömürgecilik” ve Gazze’deki askeri operasyonlar için “soykırım” ifadelerini kullanmasına doğrudan karşı çıkıldı.
Dersin reddi için ‘3 bahane’ öne sürüldü
Haftalar süren kurum içi müzakerelerin ardından üniversite yönetimi dersi resmi olarak reddetti. DeGraff, yönetimin öne sürdüğü gerekçeleri “asılsız bahaneler” olarak niteledi:
- Müfredata uyumsuzluk iddiası: Dersin zaten standart programda yer almayan konuları işlemek amacıyla açılan “özel konular” kategorisinde sunulmuş olması göz ardı edildi.
- Konuk konuşmacı ve uzmanlık gerekçesi: Fazla konuk konuşmacı davet edilmesi ve DeGraff’ın konudaki yetkinliğinin sorgulanması gibi geçmiş derslerde hiç gündeme gelmeyen kriterler öne sürüldü.
- Kongre baskısı: Süreç boyunca Kongre’den gelen mektuplarda, üniversite bültenindeki yazıları nedeniyle DeGraff’ın doğrudan “antisemitik” olmakla itham edildiği ve siyasi baskının üniversite içine taşındığı kaydedildi.
Chomsky’nin miras bıraktığı bölümde tecrit
Akademik tecrit yalnızca dersin iptaliyle sınırlı kalmadı. Birkaç dönemdir ders açmasına izin verilmeyen DeGraff; personel işe alım süreçlerinden, lisansüstü tez danışmanlıklarından ve bölüm içi tüm idari faaliyetlerden uzaklaştırıldı.
Bölümün kurucuları arasında yer alan ve Filistin haklarının tavizsiz savunucusu olarak bilinen ünlü dilbilimci Noam Chomsky’nin mirasına dikkat çeken DeGraff, meslektaşlarının bu duruşu terk etmesinden derin üzüntü duyduğunu ifade etti:
“Chomsky’nin kurduğu bir bölümde Filistin üzerine ders verme talebimin anlayışla karşılanacağını umuyordum. Ancak meslektaşlarımın adalet ve insan hakları mirasına sırt çevirdiğini görmek son derece acı verici. Bu davayı yalnızca kendi haklarım için değil, benzer baskılara maruz kalan akademisyenlere cesaret vermek amacıyla açıyorum. Tartışmalı konularda araştırma yapma ve ders verme özgürlüğü kısıtlanırsa üniversitelerin bilgi üretme işlevi tamamen çöker.”
