İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Gazze Şeridi’ne yönelik saldırılarda yapay zeka teknolojilerinin kullanımını ve sivil kayıpları konu alan “Naza” adlı belgeselin yapımcı ve katılımcılarının yargılanması için harekete geçti. Pazar akşamı Başbakanlık Ofisinden yapılan açıklamada, belgeselde yer alan kişilerin bilgi güvenliğini ihlal ettiği ve İsrail’in stratejik çıkarlarına zarar verdiği iddia edildi.
Netanyahu; Genelkurmay Başkanı, iç istihbarat teşkilatı Şin Bet (Şabak) Başkanı ve Hükümet Başsavcısına doğrudan çağrıda bulunarak yapımda emeği geçen herkes hakkında kapsamlı bir adli soruşturma başlatılmasını talep etti. Resmi açıklamada, söz konusu kişilere yönelik güvenlik ve ceza ihlali suçlamalarına dayanak oluşturacak somut delillere yer verilmedi.
İstihbarat personelinin itirafları gün yüzüne çıktı
İsrailli yönetmenler Yuval Abraham ve Rachel Szor tarafından hazırlanan belgesel, İsrail ordusunun Gazze’deki hava ve kara saldırılarında hedef belirleme amacıyla yapay zekayı nasıl kullandığını ortaya koyuyor. Yapım, kimlikleri gizli tutulan 24 İsrail istihbarat mensubunun çarpıcı tanıklıklarına dayanıyor. İstihbarat kaynakları, operasyonlar sırasında yüksek sayıda sivil ölümüne bilerek ve kasten onay verildiğini ifade ediyor.
Belgesele adını veren “Naza” sözcüğünün, İsrail askeri jargonunda her saldırı öncesinde hesaplanan “tahmini tali hasar ve sivil kaybı” oranını tanımlamak için kullanılan bir kısaltma olduğu belirtiliyor.
İsrail’de hain suçlaması ve vatandaşlıktan çıkarma çağrıları
Eylül ayında düzenlenen Venedik Film Festivali’nde Jüri Özel Ödülü’ne layık görülen yapım, İsrail siyasetinde ve kamuoyunda büyük bir çalkantıya yol açtı. İktidar çevreleri yönetmenler Abraham ve Szor’u “vatana ihanet” ile itham ederken, bazı hükümet yetkilileri yönetmenlerin vatandaşlıktan çıkarılması çağrısında bulundu.
İsrail ordusu ise belgeseldeki iddiaları reddederek askeri gizli bilgilerin basına sızdırıldığı iddiasıyla yapımcılar aleyhine hukuki inceleme başlattı.
İnsan hakları örgütlerinden sert tepki
Hükümetin hedef gösterme ve soruşturma taleplerine İsrail içindeki insan hakları kuruluşları tepki gösterdi. İnsan hakları, eşitlik ve barış alanında faaliyet gösteren 43 sivil toplum kuruluşu ortak bir açıklama yayımlayarak belgesel ekibini savundu. Kuruluşlar, yapımcılara yönelik tehdit ve yargı baskısının demokratik ilkelerle bağdaşmadığını ve otokratik rejim uygulamalarını andırdığını vurguladı.
