Suriye’nin güneyindeki Dera vilayetinde derinleşen kuraklık ve su kirliliği krizi, baraj göllerinin fiziki haritasını doğrudan değiştirdi. Bölgedeki tarımsal üretimi kurtarmak ve atık su birikintilerini tahliye etmek amacıyla başlatılan acil müdahaleler, Avrupa Uzay Ajansı’na ait Sentinel-2 uydusu tarafından anbean kayda geçirildi. Uydu görüntüleri, su transferi yapılan Tasil Barajı’nın su tutma alanında belirgin bir genişleme yaşandığını, kirlilik nedeniyle tahliye edilen İbta Barajı’nda ise su seviyesinin hızla gerilediğini ortaya koydu.
Dera Su Kaynakları Müdürlüğü’nün eylül ve ekim aylarında hayata geçirdiği acil eylem planı kapsamında, Tasil Barajı’na Gadir el-Bustan Barajı’ndan yaklaşık 500 bin metreküp su aktarılırken, atık suların biriktiği İbta Barajı’nın dip savak kapakları açılarak kirli su kontrollü biçimde boşaltıldı.
Tasil Barajı’nda kurak topraklar yeniden suyla buluştu
Açık kaynak uydu analizleri, Dera’nın batı kırsalındaki Tasil Barajı havzasında üç haftadan kısa bir sürede yaşanan değişimi net bir şekilde gösterdi. 21 Eylül tarihli uydu görüntülerinde su yüzeyinin havzanın tabanında son derece dar bir alana sıkıştığı ve çevresindeki geniş toprak parçasının tamamen kuruduğu görülüyordu.
Su nakil operasyonunun başlamasıyla birlikte 26 Eylül görüntülerinde su yüzeyi belirgin biçimde genişlemeye başladı. 6 Ekim tarihli son uydu kaydı ise Tasil Barajı havzasındaki su kütlesinin eylül ayı başına kıyasla büyük oranda büyüdüğünü ve daha önce çatlayan kuru tabanın yeniden su altında kaldığını belgeledi.
Verici barajda gözle görülür çekilme
Denklemin diğer tarafında yer alan ve su kaynağı olarak kullanılan Gadir el-Bustan Barajı’nda ise tam tersi bir tablo oluştu. Sentinel-2 uydusunun verileri, 500 bin metreküplük su transferinin ardından Gadir el-Bustan Barajı’ndaki rezervin hissedilir biçimde azaldığını kaydetti.
23 Eylül’de geniş bir su yüzeyine sahip olan baraj gölü, 3 Ekim tarihli görüntüde kuzey ve güney kıyılarından içeriye doğru çekildi. Çekilen suların ardından kıyı şeridinde geniş kurak toprak bantları açığa çıktı.
Yetkililer, transfer edilen 500 bin metreküp suyun başta patates ve mevsimlik sebze tarlaları olmak üzere bölgedeki yüzlerce hektarlık tarım arazisinin kurumasını önlemek amacıyla planlandığını açıkladı.
Kirlilik krizi: İbta Barajı tahliye edildi
Dera’daki bir diğer kritik müdahale ise İbta Barajı’nda meydana gelen çevre felaketine karşı yapıldı. Temiz su kaynaklarının kesilmesi ve kısmen arıtılmış kanalizasyon sularının havzada birikmesi nedeniyle baraj gölü aşırı yosunlaşma ve koku problemiyle karşı karşıya kaldı. 16 Eylül tarihli uydu görüntülerinde göl yüzeyinin yoğun yosun ve kirliliğe işaret eden koyu yeşil bir renge büründüğü görüldü.
Bunun üzerine yetkililer, dip savakları açarak kirlenmiş suyu 10 kilometrelik toprak bir kanal üzerinden Batı Tafas Barajı’na doğru tahliye etti. Tahliyenin başlamasıyla birlikte 21 ve 26 Eylül tarihli uydu kayıtları, göldeki kirli su kütlesinin kademeli olarak geri çekildiğini doğruladı.
Güney Suriye’de tarım ve içme suyu alarmı
Uzaydan belgelenen bu hamleler, Dera genelinde yer altı su seviyelerinin hızla düşmesi ve yıllık yağış miktarının yetersiz kalması nedeniyle uygulanan kriz yönetimini özetliyor. Su Kaynakları Müdürlüğü; Tasil, Gadir el-Bustan ve Neva çevresindeki çiftçilere tarımsal sulama takvimine sıkı sıkıya uyulması ve sulama hatlarına yönelik kaçak müdahalelerin derhal durdurulması yönünde uyarılarda bulundu.
Mevcut rezervlerin barajlar arasında paylaştırılmasıyla günü kurtarmaya çalışan yerel idare, yaklaşan kış sezonu öncesinde hem tarımsal hasadı garantiye alma hem de yerleşim birimlerinin içme suyu güvenliğini sağlama baskısıyla karşı karşıya bulunuyor.
