İngiliz The Times gazetesi, İran yönetimindeki derin görüş ayrılıklarının ABD ile yeni bir ateşkes anlaşmasına varılmasını engellediğini öne sürdü. Habere göre, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile ülkenin Dini Lideri Mücteba Hamaney arasında 7 saat süren kritik ve olağanüstü bir görüşme gerçekleşti.
İstifa resti ve karartılmış araçta ilk temas
The Times’ın aktardığı bilgilere göre Pezeşkiyan, Washington yönetimiyle yaşanan gerilimin geleceğine dair net bir tutum belirlemek ve liderlik desteği almak amacıyla Hamaney ile görüşmek istedi. Talebinin gecikmesi üzerine istifa tehdidinde bulunan Pezeşkiyan ile Hamaney arasındaki ilk temas, camları karartılmış bir araç içinde gerçekleşti.
Cumhurbaşkanından bu kısa görüşmede konuşmayı sınırlı tutması ve yanındaki kişiye temas etmemesi istendi. İlk temasın ardından yanındaki kişinin gerçekten Dini Lider olup olmadığı konusunda tereddüt yaşayan Pezeşkiyan’ın ısrarı üzerine, taraflar 7 saat süren kapsamlı ikinci bir toplantıda bir araya geldi.
Ülke içi sorunlar ve kriz başlıkları masadaydı
Pezeşkiyan, görüşmede İran’ın karşı karşıya olduğu temel krizleri ele aldıklarını belirtti. Toplantıda halkın geçim sıkıntısı, piyasalardaki son durum, istihdam, konut krizi ve uluslararası yaptırımların yanı sıra toplumsal birlik ve dayanışmanın korunması gibi konuların etraflıca tartışıldığı ifade edildi.
Şahin kanat ile uzlaşma yanlıları karşı karşıya
Gerçekleşen uzun görüşmeye rağmen Tahran yönetimindeki iç çatlakların giderilemediği kaydedildi. Cumhurbaşkanlığı kanadı çatışmaları sona erdirecek diplomatik bir formülü savunurken, Devrim Muhafızları Ordusu bünyesindeki şahin kanadın askeri operasyonların devamından yana tavır aldığı bildirildi.
İranlı müzakerecilerin arabuluculara ilettiği bilgilere göre, muhafazakar kanat nükleer programın korunması, dondurulan milyarlarca dolarlık varlığın iadesi ve Hürmüz Boğazı’ndan geçiş ücreti alınması gibi şartlarda ısrar ederek taviz vermeyi reddediyor.
Diplomasi çıkmazı ve güç dengeleri
Tahran Üniversitesi’nden Orta Doğu uzmanı Hasan Ahmediyan, sertlik yanlısı grubun ABD’ye geri adım fırsatı verilmesini stratejik bir hata olarak gördüğünü vurguluyor.
Uluslararası Kriz Grubu’ndan (ICG) Ali Vaiz ise İran’daki karar alma mekanizmasına ilişkin şu değerlendirmede bulundu:
“Gerçek güç merkezi, Mücteba Hamaney ile onlarca yıllık kurumsal ve kişisel bağlara sahip Devrim Muhafızları komutanlarından oluşan dar bir çevrede bulunuyor. İran’da karar odasında halen çok sayıda ses olabilir ancak direksiyonu tutan eller her zamankinden daha az.”
