Uluslararası Adalet Divanı’nın (UAD) Myanmar’ın Müslüman Rohingya azınlığına karşı soykırım suçu işlediğine hükmetmesi uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Tarihi kararın ardından İngiltere diplomatik yaptırım düğmesine basarken, benzer suçlamalarla aynı mahkemede yargılanan İsrail’de emsal endişesi baş gösterdi.
İngiltere’den sınır dışı ve acil toplantı çağrısı
Kararın açıklanmasının ardından ilk somut adım İngiltere’den geldi. Londra yönetimi, Myanmar’ın askeri ataşesini sınır dışı etme ve büyükelçilik maslahatgüzarını bakanlığa çağırma kararı aldı.
İngiltere Dışişleri Bakanı, UAD’nin kararına tam destek verdiklerini belirterek askeri rejimin Rohingyalara yönelik muamelesini kınadı. Sorumluların hesap vermesi için önümüzdeki günlerde ek yaptırımların açıklanacağını duyuran Bakan, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ni (BMGK) kararı görüşmek üzere acil toplantıya çağırdı ve Myanmar yönetimini mahkeme hükmüne eksiksiz uymaya davet etti.
İsrail’de “emsal karar” endişesi
Myanmar aleyhine verilen soykırım hükmü, Gazze’deki saldırıları nedeniyle UAD’de yargılanan İsrail’de yakından takip edildi. İsrail devlet televizyonu KAN 11, kararın İsrail’i olumsuz etkileyebilecek bir emsal teşkil ettiğini duyurdu.
Güney Afrika’nın Aralık 2023’te İsrail aleyhine açtığı ve 12’den fazla ülkenin müdahil olmak için başvurduğu Gazze soykırım davası halen devam ederken, UAD’nin bir devleti doğrudan soykırımdan sorumlu tutması Tel Aviv yönetiminde tedirginliğe yol açtı.
Davayı açan Gambiya ve BM’den adalet vurgusu
Davanın mimarı olan Gambiya’nın Adalet Bakanı Dawda Jallow, Lahey’deki Barış Sarayı önünde yaptığı açıklamada kararın hayatta kalan ve tanıklık eden Rohingyalara ait bir zafer olduğunu söyledi. 57 üyeli İslam İşbirliği Teşkilatı’nın tam desteğiyle bu süreci yürüttüklerini hatırlatan Jallow, davanın karmaşık hukuk terimlerinden ibaret olmadığını, gerçek insanların yaşadığı zulmün tescili olduğunu vurguladı.
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres ise kararı memnuniyetle karşılayarak Myanmar’a Rohingyaların güvenli, gönüllü ve onurlu şekilde evlerine dönmelerini sağlama çağrısı yaptı. BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk kararı azınlık için bir “dönüm noktası” olarak nitelendirirken, İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) dünya hükümetlerini Myanmar cuntasının üzerindeki baskıyı artırmaya çağırdı.
Srebrenitsa’dan sonraki ilk soykırım hükmü
Bangladeş’teki Cox’s Bazar mülteci kamplarında canlı yayında kararı takip eden binlerce Rohingyalı mülteci, hükmün açıklanmasıyla büyük sevinç yaşadı.
UAD tarihinde 1995 Bosna Srebrenitsa katliamından bu yana ilk kez bir soykırım suçunun işlendiğine hükmedildi. Mahkemenin kararlarını doğrudan icra etme mekanizması bulunmasa da bu tarihi mahkumiyetin, 2021 darbesinin lideri olan ve bu yıl kısıtlı seçimlerle sivil cumhurbaşkanı koltuğuna oturan Min Aung Hlaing’in uluslararası meşruiyet arayışlarına ağır bir darbe vurması bekleniyor.


















