ABD ile İran arasında Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı hattındaki deniz hakimiyeti mücadelesi yeni bir boyuta taşındı. Bir ABD askeri yetkilisi, Amerikan savaş uçaklarının salı günü İran Devrim Muhafızları Ordusuna ait Keşm Adası’ndaki bir füze fırlatma sahasını hassas güdümlü mühimmatlarla hedef aldığını duyurdu.
Saldırının “meşru müdafaa” kapsamında gerçekleştirildiğini belirten ABD’li yetkili, operasyonun İran Devrim Muhafızlarının bölgedeki Amerikan askerlerine ve varlıklarına yönelik saldırılarına yanıt niteliği taşıdığını ifade etti. Olayın ardından paylaşılan görüntülerde adadan yoğun dumanların yükseldiği görülürken, Hürmüzgan eyaletinden bir yetkili saldırının yerleşim yerlerine veya sivil altyapıya zarar vermediğini açıkladı.
Keşm Adası neden stratejik öneme sahip?
Al Jazeera’ye değerlendirmelerde bulunan askeri ve stratejik uzman Tuğgeneral Hasan Cuni, Keşm Adası’nın Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ulaşım hatlarına doğrudan hakim bir konumda yer aldığını vurguladı. Adanın karmaşık coğrafi yapısına ve sahip olduğu askeri-lojistik donanıma dikkat çeken Cuni, bölgedeki seyrüsefer mücadelesi devam ettiği sürece Keşm’in ABD güçleri için olası bir hedef olmaya devam edeceğini belirtti.
Cuni, son günlerde İran Devrim Muhafızlarının operasyonel faaliyetlerini belirgin biçimde artırdığını, özellikle güney rotasını kullanan gemiler ile bazı deniz altyapılarını hedef alarak bölgedeki etkinliğini yeniden tesis etmeye çalıştığını kaydetti.
Ticari gemilere yönelik saldırılar ve Hürmüz denklemi
Hürmüz Boğazı’nda tanker ve ticari gemilere yönelik artan saldırılara değinen Cuni, Birleşik Krallık Deniz Ticaret Örgütü (UKMTO) verilerinin bazı gemilerde isabet meydana geldiğini doğruladığını ancak saldırıların tam olarak nasıl gerçekleştirildiğinin henüz netleşmediğini söyledi. İran tarafının güney rotasında deniz mayınları bulunduğuna işaret ettiğini hatırlatan uzman; gemilere yapıştırılan manyetik mayınlar, roketler ve insansız hava araçları (İHA) gibi farklı yöntemlerin de ihtimal dahilinde olduğunu aktardı.
Cuni’ye göre Devrim Muhafızları, saldırıların dozunu artırarak “boğazdaki deniz ulaşımının ancak kendi uzlaşılarıyla güvenli olabileceği” yönünde yeni bir denklem dayatmayı amaçlıyor. Bu strateji, bölgeden geçen gemilere refakat eden ABD Donanması için doğrudan bir meydan okuma anlamı taşıyor.
Bahreyn’deki radar tesisleri de hedefte
İran’ın operasyon alanını gözetleme ve deniz trafiğini izleme altyapılarını kapsayacak şekilde genişlettiğini ifade eden Cuni, Bahreyn’deki Şeyh İsa Hava Üssü’nde bulunan bir radar noktası dahil olmak üzere çeşitli askeri noktalara yönelik girişimlere dikkat çekti. ABD Donanması ve Bahreyn makamları söz konusu İHA’ların hedeflerine ulaşmadan etkisiz hale getirildiğini duyursa da uzmanlar, hedef yelpazesinin genişlemesini tırmanış sürecinde ileri bir aşama olarak değerlendiriyor. Cuni, Tahran yönetiminin “ne savaş ne barış” durumundan çıkma eğiliminin çatışmayı daha tehlikeli bir seviyeye taşıyabileceği uyarısında bulundu.
İki farklı gözetleme sistemi karşı karşıya
Bir diğer askeri ve stratejik uzman İlyas Hanna ise bölgedeki çatışmanın birbirine bağlı iki farklı gözetleme ve takip sistemi arasında yaşandığını dile getirdi. Hanna, İran’ın Hürmüz Boğazı’nda kendi angajman kurallarını dayatarak ABD’nin hareket maliyetini artırmaya çalıştığını; Washington’ın ise İran’ın nüfuzunu sınırlandırarak deniz ulaşımını ve petrol sevkiyatını güvence altına almayı hedeflediğini belirtti.
ABD’nin uydu ve gelişmiş İHA ağları sayesinde çok katmanlı istihbarat imkanlarına sahip olduğunu hatırlatan Hanna, radar ve gözetleme sistemlerinin hedef alınmasının İran üzerinde daha büyük bir baskı oluşturduğunu kaydetti.
Lojistik yük ve diplomatik arayışlar
Bölgedeki tansiyonun yüksek tutulmasının Washington, Körfez ülkeleri ve küresel ekonomi üzerinde baskı kurma stratejisine hizmet ettiğini vurgulayan Hanna, ABD’nin petrol sevkiyatını koruma kapasitesini sürdürdüğünü ancak artan saldırı çeşitliliği nedeniyle risk ve maliyetlerin yükseldiğini ifade etti. ABD birliklerinin bazı Körfez üslerinden çekilerek Hint Okyanusu’ndaki Diego Garcia gibi daha uzak üslere yönelmesinin lojistik yükü artırdığına ve mücadelenin seyrini değiştirebileceğine işaret edildi.
Öte yandan, şubat ayı sonunda ABD ve İsrail’in ilk saldırılarıyla başlayan savaşı sona erdirmek amacıyla diplomatik temaslar sürüyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın müzakerelerde ilerleme kaydedildiğine yönelik açıklamalarına rağmen Washington’ın geniş çaplı operasyon tehditlerinin ardından askeri hareketliliğin yeniden tırmanmasını önlemek için yoğun diplomasi trafiği yürütülüyor.








