Orta Doğu’da tırmanan jeopolitik gerilimler ve enerji tedarik zincirindeki aksamalar, küresel sivil havacılık sektörünü son yılların en ağır maliyet baskısıyla karşı karşıya bıraktı. Hürmüz Boğazı eksenli sevkiyat riskleri nedeniyle fırlayan jet yakıtı fiyatları, hava yolu şirketlerinin bilançolarını zorlarken yolcu biletleri ve hava kargo tarifelerinde artışın kaçınılmaz hale geldiği belirtiliyor.
Almanya merkezli hava yolu grubu Lufthansa, enerji piyasalarındaki dalgalanmanın getirdiği ek yükü kamuoyuyla paylaştı. Lufthansa İcra Kurulu Başkanı (CEO) Carsten Spohr, artan akaryakıt giderlerinin bu yıl şirkete 1,5 milyar avrodan (yaklaşık 1,7 milyar dolar) fazla ek maliyet çıkaracağını ve toplam yakıt faturasının 9 milyar avro seviyesine tırmanacağını açıkladı. Bu rakam, şirketin operasyonel yakıt harcamalarında geçen yıla oranla yaklaşık yüzde 20’lik bir artışa işaret ediyor.
Avrupa’da jet yakıtı fiyatları yüzde 70 arttı
Havacılık sektöründe yakıt giderleri, bir hava yolu şirketinin toplam operasyonel maliyetlerinin yaklaşık yüzde 40’ını oluşturuyor. Çatışma öncesi dönemde jet yakıtı ihtiyacının yüzde 75’lik bölümünü Orta Doğu’dan karşılayan Avrupa pazarında, tedarik koridorlarının tıkanmasıyla birlikte yakıt fiyatları savaş öncesi seviyelere kıyasla yüzde 70 oranında yükseldi.
Sektör analistleri, kış aylarında turizm talebinin azalmasıyla geçici bir rahatlama yaşanabileceğini ancak asıl krizin önümüzdeki yaz sezonunda derinleşeceğini öngörüyor. Avrupa’nın Asya pazarlarından sağladığı alternatif yakıt tedarikinin, bölgedeki iç tüketimin artması ve Güney Kore gibi ihracatçıların kotaları sebebiyle sürdürülebilir olmadığı ifade ediliyor. Ham petrol arzının ötesinde, rafinerilerin jet yakıtı işleme kapasitelerindeki darboğaz sorunu daha da karmaşıklaştırıyor.
“Kriz çözülse bile bilet fiyatları kolay düşmez”
Almanya Hava Kargo Birliği Başkanı Christopher Stoller, artan maliyetlerin doğrudan tüketiciye yansıtıldığını ve kriz sona erse dahi bilet fiyatlarında hızlı bir gerileme beklenmemesi gerektiğini savundu. Stoller, uzun menzilli uçuşların yoğunlaştığı kış döneminde genel seyahat talebinin baskılanacağını, hava kargo ücretlerindeki artışın ise nihai tüketim mallarının fiyatını yukarı çekeceğini vurguladı.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre Avrupa’nın mevcut jet yakıtı rezervleri olası tam kesinti durumunda kritik sınırda bulunuyor. Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleşen sevkiyatların normale dönmemesi durumunda Avrupa genelinde uçuş tarifelerinde zorunlu kısıtlamalara gidilebileceği uyarısı yapılıyor.
