Washington ile Tahran arasındaki gerilimin tırmanması ve iki yıldan kısa bir süre içinde üçüncü kez doğrudan bir çatışma yaşanabileceği ihtimalinin güçlenmesi, İran halkını acil bir güvenlik arayışına itti. Hürmüz Boğazı’nda artan tansiyonun gölgesinde başkent Tahran’da yaşayan vatandaşlar, olası hava saldırıları ve füze bombardımanları sırasında sığınabilecekleri güvenli yerleri şimdiden kontrol etmeye başladı.
Tahran’ın kuzeyindeki “Meydan-ı Sanat” metro istasyonunun alt katlarını inceleyen 58 yaşındaki ev hanımı Mahduht, ülkenin son iki yılda iki büyük savaş atlatmasına rağmen başkentte hala kullanıma hazır ve donanımlı sığınakların açıldığına dair hiçbir haber duymadıklarını dile getirdi. Geçen Ramazan ayındaki savaşta ne hava saldırısı sirenlerinin çaldığını ne de sığınacak bir yer bulabildiklerini hatırlatan Mahduht, çocuklarının okulları ve üniversiteleri yüz yüze eğitime devam ettiği için şehirden ayrılamadığını, önceki savaşlarda ise başkenti terk etmeye çalışanların yolları kilitleyen devasa trafik sıkışıklıklarıyla karşılaştığını aktardı.
Belediye itiraf etti: Tahran’da henüz hazır bir sığınak yok
1980-1988 İran-Irak Savaşı’nın sona ermesinden 38 yıl sonra, Haziran 2024 ve Ramazan 2026 savaşlarıyla birlikte “sığınak” kavramı İranlıların günlük hayatına yeniden girdi. Sivil Savunma Teşkilatı’nın 2025 yazında güvenli alanlar oluşturulması için yayımladığı yol haritasına rağmen, Tahran Belediye Meclisi Başkanı Mehdi Çamran İran basınına yaptığı açıklamada başkentte “henüz hazır tek bir sığınağın dahi bulunmadığını” itiraf etti.
Resmi makamların sunduğu çözümlerin geçici önlemlerle sınırlı kaldığı görülüyor. Hükümet Sözcüsü Fatma Muhacerani acil durumlarda metro istasyonları, okullar ve camilerin kullanılmasını önerirken; Tahran Belediye Meclisi derin metro tünelleri ile çok katlı otoparkları işaret ediyor. Ancak belediyenin hangi noktaların sığınak standartlarına uygun olduğunu belirlemediği ve temel yaşam destek hizmetlerinin nasıl sağlanacağına dair hiçbir bilgilendirme yapmadığı belirtiliyor.
Uzmanlardan “felaket” uyarısı: Metro ve otoparklar güvenli değil
Tahran Uluslararası Deprem Araştırmaları Enstitüsü Başkanı Jeofizikçi Feriborz Natıki, ülkedeki sığınak dosyasında ciddi bir “kurumsal boşluk” bulunduğunu belirterek, yetkililerin bu konuda kayda değer bir ilerleme kaydedilmediği için açıklama yapmaktan kaçındığını söyledi. Günlük yaklaşık 15 milyon kişinin hareket halinde olduğu Tahran’ın afet ve saldırılara karşı son derece kırılgan olduğuna dikkat çeken Natıki, bu yoğunluktaki bir nüfusa kısa sürede sığınak inşa etmenin maliyet ve zaman açısından mümkün olmadığını vurguladı.
“İzdiham ve yakıt patlamaları büyük can kaybına yol açabilir”
Başkentte hava saldırısı sirenlerinin ve yönlendirme tabelalarının eksikliğine işaret eden Natıki, yetkililerin pratik gibi sunduğu çözümlerin büyük bir felakete dönüşebileceği uyarısında bulundu:
- Metro istasyonları: Binlerce insanın aynı anda kontrolsüz biçimde metro istasyonlarına akın etmesi, bombardımandan önce yıkıcı bir izdihama ve toplu can kayıplarına yol açabilir.
- Çok katlı otoparklar: Otoparklar patlama dalgalarını ve şarapnel parçalarını durduramayacağı gibi, park halindeki araçların yakıt depolarından sızacak benzin nedeniyle şiddetli yangınlara zemin hazırlayabilir.
Mevcut planların gerçek bir sığınaktan ziyade evleri zarar görenler için geçici barınma alanı niteliği taşıdığını kaydeden Natıki, Yüksek Kriz Konseyi kurulması çağrısında bulunarak “Savaşa hazırlık bir gecede inşa edilmez, sığınak yapmak için savaşın başlaması beklenemez” değerlendirmesinde bulundu.


















