Şam kırsalındaki Darayya kentinin “el-Halic” (Körfez) bölgesinde yaşayan ve mülkü bulunan onlarca kişi, evlerinin yıkıntıları arasında düzenlenen “toplu kahvaltı” etkinliğinde bir araya gelerek arazileri üzerindeki haklarını vurguladı ve bölge için sunulan kentsel imar projesinde netlik ile şeffaflık çağrısında bulundu. Suriye el-An muhabirinin aktardığına göre etkinlik, devrik rejim güçlerinin 2012 ve 2013 yıllarında büyük yıkıma uğrattığı, Mezze Havalimanı’na komşu ve 1,5 milyon metrekareden fazla alana yayılan bölgenin yeniden inşası için Şam Kırsalı Valiliği tarafından sunulan imar planına yönelik tartışmalar sürerken gerçekleştirildi.
Yerinden edilmenin ardından buluşma ve kira yükü
Etkinlikte Suriye el-An muhabirine konuşan bölge sakinleri, resmi ayrıntıların eksikliğine, uzayan bekleyişe ve kira yüküne dikkat çekti. Katılımcılardan biri etkinliğin “uzun süredir geciken hakların talep edilmesi” amacını taşıdığını belirterek, “Projenin varlığına dair vaatlerin üzerinden iki yıl geçti” dedi ve halkın yüksek kiralar ödemekte zorlandığını vurguladı.
Bir başka katılımcı ise “Bölge nüfusu Darayya halkının dörtte birini oluşturan yaklaşık 50 bin kişidir ve bu kişiler aylık 300 ila 400 dolar arasında değişen kiralık evlerde dağılmış durumdadır” diyerek, yetkililerin geri dönmek isteyenlerin yaşadığı sıkıntılara eğilmesi ve kira yükünü hafifletmesi çağrısında bulundu. Diğer bir bölge sakini de “Halk projenin hayata geçirilmesine karşı değil, ancak belirsiz ve gizli değil, açık ve ilan edilmiş olmasını şart koşuyor” ifadelerini kullandı.
2012’de yerinden edilmesinden bu yana bölgeye ilk kez girdiğini ve 15 yıl aradan sonra komşularıyla buluştuğunu söyleyen bir kadın katılımcı sevincini dile getirirken, ailesinin evinin adının yazılı olduğu yeşil ahşap bir tabela taşıyan başka bir katılımcı ise bir sonraki gelişinde arazisinin nihai akıbetini bilerek dönmeyi umduğunu ifade etti.
Proje ayrıntıları ve dağıtım oranları tartışması
Şam Kırsalı Valiliği Yatırım Ofisi Proje Müdürü Mühendis Beyan Mihra’nın yerel basına verdiği bilgiye göre önerilen plan, “kamu hazinesine doğrudan mali yük getirmeden kendi kendini finanse eden yeniden inşa projeleri” kapsamında yer alıyor ve 19 binden fazla konut birimini kapsıyor.
Şam Kırsalı Medya Müdürlüğü tarafından yayımlanan resmi verilere göre tahmini maliyeti 2 milyar ABD doları olan proje, “hizmetleri entegre medeni bir şehir inşa etmeyi, yerel kalkınmayı desteklemeyi ve Darayya kentine mali gelir sağlamayı” hedefliyor.
İmar planı toplam alanı yüzde 35 yollar, yüzde 25 yeşil alanlar, yüzde 25 konut bölgeleri ve yüzde 15 kamu hizmetleri ve tesisleri olarak bölerken, uygulamaya başlanması için “hak sahiplerinin yüzde 70’inin onayının alınması” şart koşuluyor.
Müdürlüğün yayımladığı “anahtar teslimi tamamlanmış” tazminat kategorilerine göre 1.000 metrekare tarım arazisi sahibine 400 metrekare, uygulanmamış imarlı arazide 1.000 metrekareye sahip kişiye 500 metrekare verilirken; 1.000 metrekarelik ev sahibine 600 metrekare pay düşüyor. Mühendis Mihra ise üzerinde yıkık konut bulunan imarlı mülklerin payının yüzde 60 ile 70 arasında değiştiğini belirtti.
Tamamlanmış konut metrekaresi dağıtım oranları, resmi kurumlar ile mülk sahipleri arasındaki tartışmaların odak noktasını oluşturuyor. Şam Kırsalı Valiliği Yatırım Ofisi Proje Müdürü, “Hisseler mülkiyet sınıflandırmasına ve önceki durumuna göre değişiyor; eski imar planı dışındaki tarım mülklerinin sahipleri mülk alanının yüzde 40’ını alırken, eski imar planı içindeki boş mülklerde bu oran yüzde 50’ye çıkıyor” dedi ve planlama aşamasında beş önerinin karşılaştırıldığını, ardından planın onaylanıp bölgelere ayrıldığını, mülkiyet verilerinin toplandığını ve bölge halkından bir komite kurulduğunu kaydetti.
Resmi formüle karşılık bazı mülk sahipleri sunulan oranlara çekince koydu. Bölge halkından biri Suriye el-An muhabirine, bir dönüm araziye sahip olanın yüzde 60 oran almasının ne anlamı olduğunu sorarak bunu kabul edilemez bulduğunu söyledi.
Bir başka kadın da “Halk projenin fikrinden memnun ancak oran çok düşük olduğu ve çocukların barınması için yetmediği için itiraz ediyor” derken, diğer bir kadın katılımcı “insanların büyük bir kısmında adil dağıtımın olmadığı ve metrekare ile bölünmede haksızlık yapıldığı yönünde bir his bulunduğunu” dile getirdi.
Öte yandan destekleyici görüşler de öne çıktı. Halk Meclisi Sekreteri ve aynı zamanda bölge sakinlerinden olan Müeyyed Habib, el-İhbariyye es-Suriyye‘ye yaptığı açıklamada projenin “ikna edici olduğunu ve herkesin kazançlı çıktığını” savundu. Kendi arazisinin değerini ve eski imar planına dönüşü, yeni projede almayı beklediği payla karşılaştırdığını belirten Habib, “Birleşik imar planı bireysel inşaat, miras ve hisseli mülkiyet karmaşalarını önlüyor; Darayya’da yatırım, altyapı ve hizmetlerin geliştirilmesi için bir kapı teşkil ediyor” dedi ve her mülk sahibinin ayrıntıları öğrenip kendi kararını verme hakkını vurguladı.


















