Ürdün’ün güneyindeki Kerek vilayetine bağlı Hamud köyündeki kiliseye düzenlenen saldırı davasında Devlet Güvenlik Mahkemesinin verdiği idam kararları, ülkede idam cezasının geleceğine dair tartışmaları yeniden alevlendirdi. Kamuoyunda infial uyandıran bu suçun ağırlığı nedeniyle yasal süreçlerin tamamlanmasının ardından infazların gerçekleşip gerçekleşmeyeceği ve bu durumun cezaevlerindeki diğer idam mahkumlarını etkileyip etkilemeyeceği merak konusu oldu.
Söz konusu tartışmalar, başkent Amman’daki Sri Lanka Büyükelçiliği önünde gerçekleşen ve bir güvenlik görevlisinin hayatını kaybettiği saldırıyla aynı döneme denk geldi. Hükümet, bu saldırının “tekfirci ideolojiyle bağlantılı” olduğunu açıklamıştı.
Cezaevlerinde 300 idam mahkumu bulunuyor
Ürdün Adalet Bakanlığı verilerine göre, ülkedeki ıslah ve rehabilitasyon merkezlerinde toplam 27 bin 817 tutuklu ve hükümlü bulunuyor. Bu kişilerden 276’sı erkek, 24’ü kadın olmak üzere 300’ü idam cezasına çarptırılmış durumda. Ayrıca cezaevlerinde 10’u kadın 150 müebbet hapis mahkumu yer alıyor.
Ülkede idam cezasının yıllardır uygulanmadığı yönündeki genel kanının aksine, son infaz 21 Haziran 2026 tarihinde gerçekleştirilmişti. Hükümet Sözcüsü Muhammed el-Mumeni, güvenlik ve terör suçlarından hüküm giyen 6 kişinin anayasal ve yasal süreçlerin tamamlanmasının ardından idam edildiğini duyurmuştu. Bu infazlar arasında 2018 Salt hücresi davası sanıkları ile 2022’de Tuğgeneral Abdürrezzak ed-Delabih’in öldürülmesi olayının faili de bulunuyordu. 2014’ten bu yana dört ayrı dalgada toplam 34 kişinin idam cezası infaz edildi.
İdam kararları otomatik olarak uygulanmıyor
Mağdurların avukatı Amir el-Helse, idam kararının verilmesinin hemen infaz edileceği anlamına gelmediğini vurguluyor. Devlet Güvenlik Mahkemesi Kanunu’nun 9’uncu maddesi uyarınca, idam kararları mahkum itiraz etmese dahi Başsavcılık tarafından 30 gün içinde zorunlu olarak Temyiz Mahkemesine taşınıyor. En az 5 hakimden oluşan heyet kararı onayabiliyor, bozabiliyor veya yeniden yargılama isteyebiliyor.
Kararın kesinleşmesinin ardından Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 357’nci maddesi devreye giriyor. Dosya sırasıyla Adalet Bakanına, Başbakana ve Bakanlar Kuruluna sunuluyor. Ürdün Anayasası’nın 39’uncu maddesi gereğince, hiçbir idam cezası Bakanlar Kurulunun görüşü ve Kral’ın onayı olmaksızın infaz edilemiyor.
Aşiret uzlaşmaları cezayı hafifletebiliyor
Ürdün’ün güneyindeki çöl yolu üzerinde bulunan Sevaka Islah ve Rehabilitasyon Merkezi, idam cezalarının infaz edildiği başlıca yer olarak biliniyor. İnfazlar; savcılık temsilcisi, uzman doktor ve cezaevi yetkililerinin huzurunda asılarak gerçekleştiriliyor.
Öte yandan, kesinleşmiş idam cezası bulunan bazı cinayet davalarında aşiret şeyhleri ve kanaat önderleri devreye girerek mağdur aileleri ile mahkum yakınları arasında uzlaşma sağlamaya çalışıyor. Ceza hukuku uzmanı Avukat Zehra eş-Şerbati, kişisel haklardan feragat edilmesi ve aşiret uzlaşmasının sağlanması durumunda, yasal ve anayasal çerçevede idam cezasının müebbet hapse çevrilmesinin mümkün olabildiğini belirtiyor.
Hukuk çevreleri idam cezasının geri döndürülemez doğası ve adil yargılanma güvenceleri üzerine tartışmalarını sürdürürken, kamuoyundaki ağır suçlara yönelik caydırıcılık beklentisi ile anayasal onay süreçleri arasındaki dengenin önümüzdeki dönemde nasıl şekilleneceği yakından takip ediliyor.


















