İngiltere Başbakanı Andy Burnham’ın cuma günü Brüksel’de düzenlenen Avrupa Birliği (AB)-Birleşik Krallık Zirvesi’nde duyurduğu yeni iş birliği anlaşması, Brexit’ten on yıl sonra Londra ile Brüksel arasındaki ilişkilerde yeni bir dönemin kapısını araladı. Tarım ve gıda ihracatındaki kısıtlamaların hafifletilmesini, gençlik hareketliliği programını ve karbon vergisi uyumunu içeren bu adım, İngiliz basınında ve siyasetinde “AB’ye tam üyeliğe dönüşün ilk aşaması mı?” tartışmasını başlattı.
Muhafazakar cepheden “mali taviz ve egemenlik” eleştirisi
İngiliz basınının önde gelen muhafazakar kalemleri, anlaşmanın Londra’ya ekonomik faydadan çok mali yük getireceğini savunuyor. The Telegraph gazetesinde yazan Dominic Lawson, pandemi kurtarma fonundan kaynaklanan yaklaşık 600 milyar euroluk borcu ödemeye hazırlanan ve 2028-2034 bütçe müzakerelerine giren Brüksel’in İngiltere’yi “yeni bir nakit kaynağı” olarak gördüğünü öne sürdü. Lawson, tam üyeliğe dönüşün İngiliz vergi mükelleflerine yıllık 39 milyar sterlin (yaklaşık 51 milyar dolar) ek yük getirebileceği uyarısında bulundu.
Brexit müzakerelerinin eski başmüzakerecisi David Frost ise mutabakatı detayları netleşene kadar hem tamamlanmış hem tamamlanmamış görünen bir “Schrödinger anlaşması” olarak nitelendirdi. Frost’a göre anlaşmanın üç kritik boyutu Londra’yı dezavantajlı konuma itiyor:
- Yasama bağımlılığı: Gıda ve bitki sağlığı kurallarının AB mevzuatıyla uyumlu hale getirilmesi, İngiltere’yi karar alma mekanizmasında söz hakkı olmadan Brüksel’in kurallarına uymak zorunda bırakacak.
- Gençlik hareketliliği: Yıllık 100 bine kadar Avrupalı gence 3 yıllık çalışma ve eğitim vizesi verilmesi, üç yılda 300 bin kişilik bir göç yaratarak İngiliz gençlerinin istihdamını zorlaştıracak.
- Üniversite harçları krizi: AB ülkelerinin, Avrupalı öğrencilerin harçlarının İngiliz öğrencilerle eşitlenmesini şart koşmasının Londra’ya yıllık maliyetinin 450 milyon sterlini bulacağı hesaplanıyor.
Burnham’ın bir yıllık diyaloğu ve Miliband’ın ekonomik savunusu
The Times gazetesinin Başbakan Burnham’a yakın kaynaklara dayandırdığı analizinde, Burnham’ın AB ile uzun vadeli ilişkileri keşfetmek üzere duyurduğu bir yıllık gayriresmi diyaloğun, gelecek parlamento döneminde tam üyelik seçeneğine zemin hazırlayabileceği belirtildi. Hükümet, mevcut anlaşmanın 2040 yılına kadar İngiliz ekonomisine 17 milyar sterlin katkı sağlayacağını öngörürken, AB Konseyi Başkanı Antonio Costa da yakınlaşmanın ancak tek pazar ilkeleri ile hak ve yükümlülük dengesi çerçevesinde mümkün olabileceğini vurguladı.
“Brexit ekonomide yüzde 8’e varan kayba yol açtı”
The Independent gazetesinde kaleme aldığı makalede anlaşmayı savunan İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband ise 2016 referandumunun sonucuna saygı duyduğunu ancak uygulanan Brexit modelinin ülke ekonomisine zarar verdiğini ifade etti. Brexit’in İngiliz ekonomisinde yüzde 4 ila yüzde 8 arasında kayba yol açtığını ve AB’ye yapılan tarım-gıda ihracatının yüzde 25 gerilediğini belirten Miliband; Ukrayna savaşı, siber tehditler, iklim değişikliği ve yapay zeka gibi küresel sınamalar karşısında Avrupa ile güvenlik, enerji ve ticaret bağlarını yeniden inşa etmenin bir zorunluluk olduğunu vurguladı.


















