Orta Doğu’da tansiyon yeniden yükselirken, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik kapsamlı bir askeri harekat başlatma ihtimali uluslararası kamuoyunun gündemine oturdu. ABD basınından The New York Times, Bloomberg ve Axios’ta yer alan haberlere göre, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İran’a karşı 4 ila 7 gün sürecek ortak bir hava harekatına katılması için ABD Başkanı Donald Trump’a yoğun baskı uyguluyor.
İsrail ve ABD’li yetkililere dayandırılan bilgilere göre, Başkan Trump henüz nihai kararını vermemiş olsa da Tahran’ın füze ve insansız hava aracı (İHA) envanterini yeniden inşa ettiğine dair istihbarat raporları üzerine askeri seçenekleri masada tutuyor. İsrail Kanal 13 televizyonu, Netanyahu’nun güvenlik toplantılarında “İran’a karşı harekete geçmekten kaçış yok” dediğini aktarırken, İsrail ordusu ile ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) arasında onaylanmış ortak planların Trump’ın talimatını beklediğini öne sürdü. İsrail gazetesi Maariv ise Netanyahu’nun olası gelişmeler hakkında muhalif isimler Gadi Eisenkot ve Naftali Bennett’e bilgi verdiğini, Avigdor Lieberman’ın da bilgilendirileceğini yazdı.
Washington kulislerinde ise yeni bir savaşın gerekliliği ve sunulan istihbaratın güvenilirliği konusunda görüş ayrılıkları yaşanıyor. Cumhuriyetçilerin ara seçimlerde Kongre’de yaşadığı kayıplar ve artan hayat pahalılığına yönelik kamuoyu tepkisi, Trump yönetimi içindeki temkinli kanadın elini güçlendiriyor. Axios’un haberine göre, Savunma Bakanı Pete Hegseth askeri müdahaleyi desteklerken, bazı yetkililer ekonomik baskıların İran’ı taviz vermeye zorlamak için yeterli olduğunu savunuyor.
İsrail dış istihbarat servisi Mossad’ın Başkanı Roman Gofman’ın ABD’li yetkililerle yaptığı görüşmelerde İran’ın kimyasal ve biyolojik silah geliştirdiğine dair istihbarat paylaştığı belirtildi. Ancak ABD’li yetkililer bu iddialara şüpheyle yaklaşırken, Tahran’ın şu aşamada bu tür bir saldırı düzenleme kapasitesine sahip olmadığı görüşünde birleşiyor.
Öte yandan Pentagon, bölgedeki askeri varlığını savaş gemileri, savaş uçakları ve B-1 ile B-2 stratejik bombardıman uçaklarıyla takviye etti. Savunma Bakanı Hegseth ve Genelkurmay Başkanı General Dan Caine’in, CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper tarafından hazırlanan hedef listesini Trump’a sunduğu bildirildi. Olası hedefler arasında Devrim Muhafızları karargahları, füze depoları ve nükleer tesisler yer alırken; Trump’ın İran’ın enerji altyapısı ile elektrik şebekelerine geniş çaplı zarar vermeyi öngören İsrail planına henüz onay vermediği kaydedildi.
Sahadaki çatışmalar ise tüm hızıyla sürüyor. Bloomberg’in aktardığına göre, ABD güçleri İran’ın Kişm Adası’nı hedef alırken; İran kuvvetleri Kuveyt ve Bahreyn’deki ABD üsleri ile Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemilere yönelik saldırılarını sıklaştırdı. Bölgede günde ortalama bir geminin hedef alınması küresel nakliye ve sigorta maliyetlerini artırırken, Yemen’deki Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik füze ve İHA saldırıları sonucunda Kamu Yatırım Fonu binasının hasar gördüğü bildirildi.
Artan jeopolitik riskler küresel enerji piyasalarını da doğrudan etkiledi. Avrupa’da doğal gaz fiyatları yüzde 3 oranında yükselirken, Brent petrolün varil fiyatı yıl başından bu yana yüzde 50’nin üzerinde artış göstererek 92,60 dolar seviyesine ulaştı.
Şubat sonu ile nisan başı arasında yaşanan ilk çatışma dalgasında kendi enerji tesisleri ve toprakları hedef alınan Körfez ülkeleri ise yeni bir topyekun savaşı engellemek için Washington nezdinde girişimlerini artırdı. Süreçte baş arabulucu rolünü üstlenen Katar’ın yetkilileri, Umman’da İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile bir araya geldi. Katar ve Pakistanlı arabulucuların dolaylı müzakerelerdeki tıkanıklığı aşma çabaları henüz somut bir sonuç vermedi. Tahran yönetimi barış görüşmeleri öncesinde deniz ablukasının kaldırılmasını ve dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılmasını şart koşarken, Washington ise nükleer program konusunda taviz verilmesinde ısrar ediyor.


















