Yemen’de Ensarullah’ın (Husiler) stratejik sahil kenti Muha ve limanını kontrol altına aldığına dair haberler, Hürmüz Boğazı’nın tıkandığı bir dönemde küresel deniz ticaretinde yeni bir alarm dalgası başlattı. Orta Doğu genelinde patlak veren çatışmalar; coğrafi noktaların değerinin yalnızca yüzölçümleriyle değil, hasmın ikmal hatlarını kesme ve diplomasi masasında baskı kurma potansiyeliyle ölçüldüğünü gösteriyor.
Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ablukası, Kızıldeniz koridorundaki kırılmalar ve Güney Lübnan’daki Ali et-Tahir Tepesi, bölgesel savaşın seyrini belirleyen üç temel kilit nokta olarak öne çıkıyor.
Hürmüz Boğazı: Baypas edilemeyen darboğaz
İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun geçişleri sınırlandırması ve ABD’nin uyguladığı karşı yaptırımlar, Hürmüz’ü savaşın en maliyetli cephesine çevirdi. Çatışmalar öncesinde küresel LNG ticaretinin beşte birinin ve günlük 20 milyon varil ham petrolün geçtiği su yolunda trafik dramatik biçimde düştü:
- İhracat çöküşü: Körfez ülkelerinin ham petrol ihracatı 2025’teki günlük 17 milyon varil seviyesinden Ağustos 2026 itibarıyla 9 milyon varile gerileyerek yaklaşık yüzde 47 daraldı.
- Trafik dibe vurdu: Daha önce günde ortalama 14 geminin geçtiği boğazdan çarşamba günü yalnızca 7 geminin geçiş yaptığı tespit edildi.
- Alternatifsiz coğrafya: Basra Körfezi içindeki tankerlerin yarımadayı denizden dolaşabileceği başka hiçbir su yolu bulunmuyor; bu durum en küçük güvenlik tehdidinin dahi sigorta ve navlun bedellerini katlamasına yol açıyor.
Muha Limanı ve Babülmendep: Kızıldeniz koridoru güvende mi?
Hürmüz’deki tıkanmayı aşmak isteyen üreticiler için Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı kritik bir tahliye kapısı haline geldi. Ancak petrolün Yanbu’dan sevk edilmesi riski tamamen ortadan kaldırmıyor; güneye inen rotanın Babülmendep Boğazı’ndan geçmesi gerekiyor.
Husilerin kontrolü altına girdiği bildirilen sahil kenti Muha, Taiz-Muha lojistik ikmal hattını kesmesinin yanı sıra Babülmendep’e hakim dağlık silsileye yakınlığıyla öne çıkıyor. Bu hatta mevzilenmek Kızıldeniz girişindeki gemi trafiğini izleme ve vurma kabiliyetini artırıyor. Hürmüz’de geçişler bıçak gibi kesilirken, Babülmendep’ten çarşamba günü 28 ticari geminin geçmesi trafiğin sürdüğünü ancak rota üzerindeki risk priminin tırmandığını gösteriyor.
Ali et-Tahir: Masadaki Lübnan pazarlığı
Güney Lübnan’daki Nebatiye bölgesinde deniz ticaretinden farklı bir baskı mekanizması işliyor. Litani Nehri’nin kuzeyinde yer alan ve 600 metre rakımıyla İklim et-Tuffah ile Cebel er-Reyhan geçişlerini denetleyen Ali et-Tahir Tepesi, sahadaki askeri denklemi doğrudan etkiliyor.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve Savunma Bakanı Yisrael Katz, tepedeki yer altı tünellerini devasa patlamalarla havaya uçurarak “güvenlik kuşağını tamamladıklarını” ilan etti. Ancak tepeye yönelik askeri müdahale siyasi kördüğümü çözmeye yetmedi. ABD arabuluculuğunda hazırlanan ve İsrail’in kademeli çekilmesine karşılık Hizbullah’ın silahsızlandırılmasını öngören yol haritası tıkanmış durumda.
Hürmüz’de fiziksel abluka, Muha’da alternatif ticaret yollarını tehdit eden manevra, Ali et-Tahir’de ise ateş gücüyle alan kapama hamleleri; tarafların sahadaki hakimiyetlerini ateşkes ve barış pazarlıklarında vazgeçilmez birer baskı kozuna dönüştürme mücadelesini yansıtıyor.
