İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı’nın girişinde ABD ordusuna ait insansız bir deniz aracını (İDA) hedef alarak vurduğunu açıkladı. Tahran yönetimi bu adımı, boğazda tek taraflı oluşturmaya çalıştığı “kısıtlı bölge” ve Umman ile müzakere edilen geçici deniz koridoru planının sahadaki bir uygulaması olarak sundu. Olayın detaylarına ve araçta oluşan hasara dair bağımsız kaynaklardan henüz bir teyit gelmedi.
Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri tarafından yayımlanan 16 numaralı resmi bildiride, “5838” borda numaralı ve “Saildrone” tipi olduğu belirtilen Amerikan insansız aracının doğrudan vurulduğu ve yürüttüğü “saldırgan görevin” akamete uğratıldığı öne sürüldü.
Açıklamada, Washington’ın son günlerde Hürmüz Boğazı’na çok sayıda mürettebatsız araç sevk ettiği savunularak, hasım olarak nitelendirilen tüm yabancı unsurların hedef alınmaya devam edeceği vurgulandı.
Boğazdaki kısıtlı bölge sahada mı test ediliyor?
Saldırı duyurusu, Tahran’ın stratejik su yolunda denetimi sıkılaştırma girişimleriyle eş zamanlı geldi. Devrim Muhafızları daha önce de ABD’nin İran tankerlerine yönelik operasyonlarına misilleme olarak “güvensiz ve kısıtlı bölge”den geçmeye çalışan iki Amerikan savaş gemisi ile çok sayıda ticari geminin vurulduğunu öne sürmüştü.
İran Milli Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai, bölgede yeni bir deniz ablukası ilan edileceğini ve kurallara uymayan gemilerin yaptırım listesine alınacağını açıklamıştı. Ancak Tahran’ın söz konusu kısıtlı bölgeye dair resmi koordinatları, denizcilik bildirimlerini (NAVTEX) veya haritaları henüz uluslararası kamuoyuyla paylaşmamış olması, geçerli ve bağlayıcı bir deniz rejiminin kurulduğunu söylemek için henüz erken olduğunu gösteriyor.
Suyun hem üstünde hem altında insansız savaş
Hürmüz hattındaki gerilim, klasik donanma unsurlarının ötesine geçerek insansız keşif ve istihbarat araçlarının çatışmasına dönüştü. Nitekim Devrim Muhafızları, İDA saldırısından iki gün önce boğaz girişinde ABD’ye ait “Dive-LD” tipi otonom bir insansız su altı aracına (İSA) el koyduğunu duyurmuştu.
İran medyası tarafından deniz tabanı haritalama, kablo ve mayın gözetleme yeteneklerine sahip olduğu belirtilen bu araçların hedef alınması; Tahran’ın su üstü ve su altı çevresinde “akıllı kontrol” sağladığı yönündeki psikolojik üstünlük söylemini güçlendirmeyi amaçlıyor.
Umman ile yürütülen koridor diplomasisi belirsiz
Krizin diplomatik ayağında ise İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ticari gemilerin geçişi için geçici bir deniz koridoru oluşturulması amacıyla Maskat yönetimiyle yürütülen görüşmelerde önemli ilerleme kaydedildiğini belirtti.
Buna karşın Umman ile henüz ortak bir resmi deklarasyon yayımlanmadı ve geçiş koridorunun işleyiş kuralları yürürlüğe girmedi. Uzmanlar, Tahran’ın bir yandan Maskat ile diplomatik geçiş koridoru müzakereleri yürütürken diğer yandan Devrim Muhafızları üzerinden insansız araçları vurarak boğaz üzerinde fiili bir baskı ve denetim alanı kurmayı test ettiğini değerlendiriyor.
