Irak’ta devlet ile silahlı gruplar arasında Curf es-Sahr krizi

Irak hükümetinin Curf es-Sahr'a müdahalesi, ülkede silahların devlet tekeline alınması ve egemenlik sınırları için kritik bir sınav oluşturuyor.

featured

Irak’ın başkenti Bağdat’ın güneybatısında yer alan Curf es-Sahr bölgesi, sadece petrol kaçakçılığı iddialarıyla değil, devletin on yılı aşkın süredir sahada kontrol sağlayamadığı bir dosyanın yeniden açılmasıyla hükümet ve silahlı gruplar arasındaki gerilimin merkezine yerleşti. Al Jazeera’da yer alan analize göre bölge, Bağdat yönetiminin “silahın devlet tekelinde toplanması” hedefini ne ölçüde hayata geçirebileceğini gösteren somut bir güç ve nüfuz testine dönüştü.

Hükümet bünyesindeki bir soruşturma komitesinin güvenlik güçleri eşliğinde bölgeye girmesi ve ardından resmi birliklerin konuşlandırılacağının açıklanması dikkat çekti. Ancak uzmanlar, bu adımın henüz tam bir güvenlik ve idari kontrolün sağlandığı ya da bölgede etkin olan Ketaib Hizbullah’ın mevzilerini ve silahlarını teslim ettiği anlamına gelmediğini vurguluyor.

Curf es-Sahr’ın stratejik ve sembolik önemi

İdari olarak Babil vilayetine bağlı olan Curf es-Sahr, 2014 yazında IŞİD’in kontrolüne geçmeden önce çoğunluğu tarımla geçinen 120 ila 140 bin kişilik Sünni Arap nüfusa ev sahipliği yapıyordu. Bölge ayrıca 1980’lerde kurulan ve geçmişte uluslararası denetimlere tabi tutulan El-Hakem biyolojik araştırma tesisi ile füze bileşenleri ve patlayıcı üretimi yapılan devasa El-Kaka askeri sanayi kompleksini sınırları içinde barındırıyor.

Ekim 2014’te IŞİD’den geri alınmasının ardından, el yapımı patlayıcıların temizlenmesi gerekçesiyle 8 aylığına kapatıldığı duyurulan kent, aradan geçen 12 yıla rağmen yerinden edilen sakinlerine açılmadı. Bu süreçte başbakanlar ve ordu birlikleri dahil tüm resmi devlet kurumlarının girişine kapalı tutulan bölge, silahlı grupların nüfuzunun sembolü haline geldi.

Petrol kaçakçılığı soruşturmasından egemenlik sınavına

13 Kasım 2026’da Başbakan Ali ez-Zeydi’nin talimatıyla üst düzey bir hükümet komitesi, bölgeden geçen devlet boru hattından petrol çalındığı ve yasa dışı rafineriler kurulduğu yönündeki istihbarat üzerine geniş güvenlik önlemleri eşliğinde Curf es-Sahr’a girdi. Soruşturma sonucunda iddiaların doğrulanması üzerine şüphelilerin yargıya sevk edilmesine ve 9 güvenlik ile idare yetkilisinin görevden alınmasına karar verildi.

Ketaib Hizbullah ise boru hatlarına müdahale edildiği suçlamalarını reddederek, tespit edilen tankların askeri amaçlı yakıt iyileştirme tesislerine ait olduğunu savundu. Basına yansıyan raporlarda, komitenin bölge içindeki hareket alanının Ketaib Hizbullah tarafından kısıtlandığı ve tüm noktaların denetlenemediği öne sürüldü. Hükümet sözcüsü bölgeye resmi silahlı kuvvetlerin gireceğini duyururken, Al Jazeera’ya konuşan kaynaklar Ketaib Hizbullah’ın bölgeden çekilmesi için tanınan sürenin 20 Kasım 2026 Cuma günü dolacağını aktardı.

Silahlı gruplar denkleminde değişen dengeler

Analizde, Curf es-Sahr hamlesiyle birlikte Irak’taki güç dengelerinde üç temel değişimin öne çıktığı belirtiliyor:

  • Soyut müzakereden saha testine geçiş: Silahların düzenlenmesine yönelik genel görüşmeler yerini, belirli bir coğrafyada güvenlik kararını kimin vereceğine dair doğrudan bir egemenlik sorgulamasına bıraktı.
  • Kamu kaynaklarının korunması vurgusu: Hükümet, meseleyi siyasi bir çekişme yerine petrol kaçakçılığı ve kamu malının korunması zeminine oturtarak toplumsal ve yasal meşruiyet alanını genişletmeyi amaçlıyor.
  • Silahsızlanma baskısı algısı: Ketaib Hizbullah, yürütülen soruşturmayı doğrudan silah bırakma baskısıyla ilişkilendirerek, mevcut yerel düzenlemelerin daha geniş çaplı bir silahsızlanma sürecine zemin hazırlamasına karşı çıkıyor.

Başbakan ez-Zeydi’nin, devlet dışındaki tüm silahların kontrol altına alınması için belirlenen 30 Haziran 2027 takvimine giden yolda Curf es-Sahr’ı bir başlangıç noktası olarak gördüğü değerlendiriliyor. Ancak ABD merkezli Stimson Center analizlerine göre, asıl belirleyici unsur silahların sayısından ziyade komuta-kontrol yetkisinin ve operasyonel karar mekanizmasının kimin elinde kalacağı.

Tahran ve Washington hattında hassas denge

İran’ın bu süreçte Irak içinde geniş çaplı bir çatışmayı önlemeye çalışırken müttefik grupların siyasi ve güvenlik kararları üzerindeki etkisini korumayı hedeflediği ifade ediliyor. Reuters’a konuşan Iraklı kaynaklar, Başbakan ez-Zeydi’nin silahların kontrolü sürecinde hem Tahran’ın desteğine ihtiyaç duyduğunu hem de Washington ile ilişkilerini korumak zorunda olduğunu aktarıyor.

ABD yönetimi ise Bağdat’ın silahlı grupları dizginleme konusundaki ciddiyetini Curf es-Sahr adımı üzerinden izliyor. Ancak Irak hükümeti, iç kamuoyunda dış baskıyla hareket ettiği izlenimi vermemek adına süreci tamamen hukukun üstünlüğü ve kamu gelirlerinin korunması çerçevesinde yürütmeye özen gösteriyor.

Masadaki üç olası senaryo

Curf es-Sahr krizinin geleceğine ilişkin üç temel senaryo öne çıkıyor:

  • Kademeli uzlaşı: Hükümet güçlerinin belirli noktalara yerleşmesi ve bazı tesislerin devlet kurumlarına açılması karşılığında, ağır silahların durumu müzakereye bırakılabilir. Bu senaryoda Ketaib Hizbullah’ın çekilip yerine Haşdi Şabi bünyesindeki başka birimlerin konuşlandırılması bir ara formül olarak gündeme gelebilir.
  • Gerilimin şeklen dondurulması: Söylemlerin yumuşatılması, dosyanın yargı sürecine yayılması ve verilen sürelerin uzatılmasıyla doğrudan bir çatışma önlenebilir. Ancak bu durum hükümetin 2027 hedeflerine dair inandırıcılığını zayıflatabilir.
  • Sınırlı silahlı sürtüşme: Devletin uzlaşı olmadan geniş çaplı bir askeri konuşlanma dayatması veya silahlı grupların ekonomik ve stratejik çıkarlarını korumak adına direnç göstermesi halinde sahada sınırlı çatışmalar yaşanabilir.

Gayriresmi kaynaklar, İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü Komutanı İsmail Kaani’nin Bağdat’a giderek krizin Tahran açısından uygun bir çıkış yoluyla çözülmesi için Başbakan ez-Zeydi ile görüştüğünü öne sürüyor. Sürecin gerçek başarısının ise askeri konuşlanmanın ötesinde, 12 yıldır evlerinden uzak kalan bölge halkının güvenli dönüşünün sağlanmasına ve yargı süreçlerinin şeffaf biçimde işletilmesine bağlı olacağı vurgulanıyor.

Irak’ta devlet ile silahlı gruplar arasında Curf es-Sahr krizi
Haber Bülteni
Bültenimize Katılın

Tamamen Ücretsiz Olarak Bültenimize Abone Olabilirsin

Yeni haberlerden haberdar olmak için fırsatı kaçırma ve ücretsiz e-posta aboneliğini hemen başlat.

Spam göndermiyoruz. İstediğiniz zaman abonelikten çıkabilirsiniz.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

0/30 karakter

KAI ile Sohbet Et

Yapay zeka asistanı
Sohbet sistemi şu anda aktif değil. Lütfen daha sonra tekrar deneyin.